Coğrafi Keşifler sonucunda ticaret yollarının değişmesi, Osmanlı Devleti'ni ekonomik olarak olumsuz etkilemiştir. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Osmanlı topraklarından geçen İpek ve Baharat Yolları'nın önemini kaybetmesi
B) Avrupa'dan gelen ucuz malların Osmanlı pazarlarını ele geçirmesi
C) Osmanlı'nın yeni keşfedilen bölgelere ulaşamaması
D) Avrupa devletlerinin Osmanlı'ya karşı ambargo uygulaması
Coğrafi Keşifler, dünya tarihinde önemli bir dönüm noktası olmuş ve sadece yeni kıtaların keşfiyle kalmayıp, küresel ticaret yollarını da kökten değiştirmiştir. Bu değişim, özellikle Doğu ile Batı arasındaki ticaretin ana güzergahları üzerinde bulunan Osmanlı Devleti için ciddi ekonomik sonuçlar doğurmuştur. Şimdi bu durumu adım adım inceleyelim:
- Coğrafi Keşiflerin Ticaret Yollarına Etkisi: 15. yüzyılın sonlarından itibaren Avrupalı devletler, özellikle Portekiz ve İspanya, Doğu'nun zenginliklerine (baharat, ipek vb.) ulaşmak için yeni deniz yolları aramaya başladılar. Bu arayışın temel nedenlerinden biri, Osmanlı Devleti'nin kontrolündeki İpek ve Baharat Yolları üzerinden yapılan ticaretin yüksek gümrük vergileri ve aracılık maliyetleriydi. Ümit Burnu'nun keşfi ve Amerika kıtasının bulunmasıyla birlikte, ticaretin ağırlık merkezi Akdeniz'den Atlas Okyanusu'na kaydı.
- Osmanlı Ekonomisine Etkisi: Osmanlı Devleti, yüzyıllardır Doğu-Batı ticaretinin kilit noktası konumundaydı. İpek ve Baharat Yolları üzerinden geçen mallardan alınan gümrük vergileri, geçiş ücretleri ve ticari faaliyetlerden elde edilen gelirler, devlet hazinesinin önemli bir kısmını oluşturuyordu. Yeni deniz yollarının bulunmasıyla birlikte, Avrupalı tüccarlar artık Osmanlı topraklarından geçmek zorunda kalmadılar. Bu durum, Osmanlı topraklarından geçen ticaret hacminin büyük ölçüde azalmasına ve dolayısıyla devletin vergi gelirlerinin düşmesine neden oldu. Bu, Osmanlı ekonomisi için büyük bir darbe oldu.
- A) Osmanlı topraklarından geçen İpek ve Baharat Yolları'nın önemini kaybetmesi: Bu seçenek, yukarıda açıklanan temel nedeni doğrudan ifade etmektedir. Yeni deniz yollarının keşfiyle birlikte, bu tarihi ticaret yolları eski canlılığını yitirmiş ve Osmanlı Devleti'nin bu yollardan elde ettiği gelirler azalmıştır. Bu, Osmanlı ekonomisinin olumsuz etkilenmesinin ana nedenidir.
- B) Avrupa'dan gelen ucuz malların Osmanlı pazarlarını ele geçirmesi: Bu durum, Coğrafi Keşiflerin dolaylı ve daha sonraki bir sonucudur. Keşifler sonrası Avrupa'nın zenginleşmesi ve sanayileşme adımları, ucuz Avrupa mallarının Osmanlı pazarlarına girmesine yol açmıştır. Ancak bu, ticaret yollarının değişmesinin *doğrudan* nedeni değil, daha çok bir *sonucu* ve kapitülasyonlarla da bağlantılı bir durumdur. Soruda "temel neden" sorulmaktadır.
- C) Osmanlı'nın yeni keşfedilen bölgelere ulaşamaması: Osmanlı Devleti'nin denizcilik faaliyetleri Akdeniz ve Kızıldeniz ile sınırlı kalmış, Atlas Okyanusu'na açılarak yeni keşfedilen bölgelere ulaşma konusunda Avrupalı devletler kadar aktif olamamıştır. Ancak bu durum, Osmanlı'nın *kendi topraklarından geçen* ticaretin azalmasının doğrudan nedeni değildir. Bu, bir fırsatı kaçırma durumudur, mevcut gelirin kaybının nedeni değildir.
- D) Avrupa devletlerinin Osmanlı'ya karşı ambargo uygulaması: Coğrafi Keşifler sonucunda Avrupa devletlerinin Osmanlı'ya karşı doğrudan bir ekonomik ambargo uygulaması gibi bir durum söz konusu değildir. Aksine, yeni yollar bulunarak Osmanlı'nın aracılığından kaçınılmıştır.
Bu açıklamalar ışığında, Coğrafi Keşifler sonucunda ticaret yollarının değişmesinin Osmanlı Devleti'ni ekonomik olarak olumsuz etkilemesinin temel nedeni, Osmanlı topraklarından geçen İpek ve Baharat Yolları'nın önemini kaybetmesidir.
Cevap A seçeneğidir.
