Tanzimat Fermanı ile "can ve mal güvenliği ile namus dokunulmazlığı" gibi temel haklar güvence altına alınmıştır. Bu düzenlemenin Osmanlı toplumunda yaratması beklenen en önemli değişim aşağıdakilerden hangisidir?
A) Halkın yönetime doğrudan katılımının sağlanması
B) Hukukun üstünlüğü ilkesinin güçlenerek devlet otoritesinin sınırlanması
C) Azınlıkların devlet yönetiminde daha fazla söz sahibi olması
D) Ekonomik alanda serbest piyasa ekonomisine geçilmesi
Sevgili öğrenciler,
Bu soruda Tanzimat Fermanı ile güvence altına alınan temel hakların (can ve mal güvenliği, namus dokunulmazlığı) Osmanlı toplumunda yaratması beklenen en önemli değişimi bulmamız isteniyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Halkın yönetime doğrudan katılımının sağlanması: Tanzimat Fermanı, halkın yönetime doğrudan katılımını öngören bir düzenleme değildir. Bu tür bir katılım, daha çok Meşrutiyet döneminde (Kanun-i Esasi ile) gündeme gelmiştir. Tanzimat, daha çok devletin işleyişi ve vatandaş hakları üzerine odaklanmıştır.
- B) Hukukun üstünlüğü ilkesinin güçlenerek devlet otoritesinin sınırlanması: İşte doğru cevap bu seçenektir! Tanzimat Fermanı'ndan önce Osmanlı Devleti'nde padişahın yetkileri sınırsızdı ve fermanlar padişahın iradesine bağlıydı. Ancak Tanzimat Fermanı ile padişah dahi kendi iradesini kanunların üzerinde tutamayacağını, herkesin kanun önünde eşit olduğunu ve temel hakların devlet tarafından güvence altına alındığını kabul etmiştir. Bu durum, devletin keyfi uygulamalarına son verilmesi, yani devlet otoritesinin kanunlarla sınırlandırılması ve hukukun üstünlüğü ilkesinin güçlenmesi anlamına gelir. Artık devlet, vatandaşın canına, malına ve namusuna keyfi olarak dokunamayacaktır.
- C) Azınlıkların devlet yönetiminde daha fazla söz sahibi olması: Tanzimat Fermanı, azınlıkların haklarını güvence altına alarak onları diğer Osmanlı vatandaşlarıyla kanun önünde eşitlemeyi amaçlamıştır. Ancak bu, onların devlet yönetiminde doğrudan daha fazla söz sahibi olmaları anlamına gelmez. Daha çok, eşit vatandaşlık haklarına sahip olmaları hedeflenmiştir.
- D) Ekonomik alanda serbest piyasa ekonomisine geçilmesi: Tanzimat Fermanı, hukuki ve idari düzenlemelerle ilgilidir. Temel hakların güvence altına alınması, doğrudan ekonomik alanda serbest piyasa ekonomisine geçişle ilgili bir düzenleme değildir. Ekonomik reformlar Tanzimat döneminde yaşansa da, bu fermanın ana hedefi ve en önemli etkisi bu değildir.
Sonuç olarak, Tanzimat Fermanı ile getirilen temel hak güvenceleri, devletin keyfi uygulamalarını ortadan kaldırarak hukukun üstünlüğünü pekiştirmiş ve devlet otoritesini kanunlarla sınırlamıştır. Bu, Osmanlı tarihinde önemli bir dönüm noktasıdır.
Cevap B seçeneğidir.
