Bir cismin hareketinden dolayı sahip olduğu enerjiye ne ad verilir?
A) Esneklik potansiyel enerjisi
B) Kinetik enerji
C) Yer çekimi potansiyel enerjisi
D) Kimyasal enerji
E) Nükleer enerji
Sevgili öğrenciler, enerji, evrendeki her şeyin temelini oluşturan çok önemli bir kavramdır. Bir cismin iş yapabilme yeteneği olarak tanımlanabilir ve farklı biçimlerde karşımıza çıkar. Sorumuz, bir cismin hareketinden dolayı sahip olduğu enerji türünü soruyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve doğru cevabı bulalım.
- A) Esneklik potansiyel enerjisi: Bu enerji türü, bir cismin (yay, lastik bant gibi) esnek yapısının gerilmesi veya sıkıştırılması sonucunda depoladığı enerjidir. Cisim serbest bırakıldığında bu depolanan enerji hareket enerjisine dönüşebilir. Ancak bu, doğrudan cismin hareketinden kaynaklanan bir enerji değildir, daha çok cismin şekil değiştirmesiyle ilgilidir.
- B) Kinetik enerji: İşte sorumuzun cevabı! Kinetik enerji, bir cismin hareketinden dolayı sahip olduğu enerjidir. Hareket eden her cismin kinetik enerjisi vardır. Bir araba hareket ederken, bir top yuvarlanırken, bir kuş uçarken kinetik enerjiye sahiptir. Kinetik enerji, cismin kütlesi ($m$) ve hızının ($v$) karesiyle doğru orantılıdır ve $E_k = \frac{1}{2}mv^2$ formülüyle hesaplanır. Bu tanım, soruda bahsedilen "hareketinden dolayı sahip olduğu enerji" ifadesiyle birebir örtüşmektedir.
- C) Yer çekimi potansiyel enerjisi: Bu enerji, bir cismin yer çekimi alanı içerisindeki konumundan (yüksekliğinden) dolayı depoladığı enerjidir. Örneğin, yüksek bir rafta duran bir kitap veya bir dağın tepesindeki kaya yer çekimi potansiyel enerjisine sahiptir. Cismin yüksekliği arttıkça potansiyel enerjisi de artar. Formülü $E_p = mgh$ şeklindedir ($m$: kütle, $g$: yer çekimi ivmesi, $h$: yükseklik). Bu enerji hareketten değil, konumdan kaynaklanır.
- D) Kimyasal enerji: Kimyasal enerji, atomlar arasındaki bağlarda depolanan enerjidir. Yiyeceklerde, pillerde veya yakıtlarda (benzin, odun) bulunan enerji bu türdendir. Kimyasal tepkimeler sırasında açığa çıkar veya depolanır. Cismin makroskobik hareketinden farklı bir enerji türüdür.
- E) Nükleer enerji: Nükleer enerji, atom çekirdeklerinin parçalanması (fisyon) veya birleşmesi (füzyon) sırasında açığa çıkan çok büyük miktardaki enerjidir. Nükleer santrallerde elektrik üretimi veya atom bombaları bu enerji türünü kullanır. Bu da cismin hareketinden kaynaklanan bir enerji değildir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, bir cismin hareketinden dolayı sahip olduğu enerjiye kinetik enerji denir.
Cevap B seçeneğidir.
