6. Sınıf Türkçe 1. dönem 2. yazılı 1. senaryo Test 1

🎓 6. Sınıf Türkçe 1. dönem 2. yazılı 1. senaryo Test 1 - Ders Notu

Sevgili öğrenciler, bu ders notu 6. sınıf Türkçe 1. dönem 2. yazılı sınavınızda karşılaşabileceğiniz temel dil bilgisi konularını ve yazım kurallarını sade bir dille özetlemektedir. Sınavda başarılı olmak için bu konuları iyi anlamanız çok önemli!

📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)

Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerine belirli ekler gelerek türeyen, fiil özelliklerini tamamen kaybetmeyip cümlede isim, sıfat veya zarf görevi üstlenen sözcüklerdir. Yani hem fiil gibi anlam taşırlar hem de başka türden bir kelime gibi davranırlar.

• İsim-fiiller (Ad Eylemler): Fiile "-ma, -ış, -mak" ekleri getirilerek yapılır. Cümlede isim gibi kullanılırlar.
  • Örnek: Kitap okumak en sevdiğim şeydir. (Ne? Okumak)
  • Örnek: Onun gülüşü içimi ısıttı. (Ne? Gülüşü)
• Sıfat-fiiller (Ortaçlar): Fiile "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri getirilerek yapılır. Cümlede sıfat gibi davranarak bir ismi nitelerler.
  • Örnek: Koşan çocuk düştü. (Hangi çocuk? Koşan çocuk)
  • Örnek: Gelecek günler güzel olacak. (Hangi günler? Gelecek günler)
• Zarf-fiiller (Bağ Fiiller): Fiile "-ken, -alı, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -e...e, -r...mez, -casına, -maksızın" gibi ekler getirilerek yapılır. Cümlede zarf gibi davranarak fiili veya fiilimsiyi durum ya da zaman yönünden belirtirler.
  • Örnek: Ders çalışırken uyuyakalmışım. (Ne zaman? Çalışırken)
  • Örnek: Eve gelir gelmez yattı. (Ne zaman? Gelir gelmez)

⚠️ Dikkat: Bazı fiilimsi ekleri alan sözcükler zamanla fiilimsi özelliğini kaybedip kalıcı isim olabilir. (Örn: dondurma, çakmak, dolma)

📌 Cümlenin Temel Ögeleri: Yüklem ve Özne

Cümleler, bir yargı bildiren sözcük veya sözcük gruplarından oluşur. Bu yargıyı ortaya koyan temel ögeler yüklem ve öznedir.

• Yüklem: Cümlede yargı bildiren, iş, oluş, hareket veya durumu anlatan temel ögedir. Genellikle cümlenin sonunda bulunur. Yüklem olmadan cümle olmaz!
  • Örnek: Çocuklar parkta oynuyor. (Yüklem: oynuyor)
  • Örnek: En sevdiğim renk mavidir. (Yüklem: mavidir)
• Özne: Yüklemin bildirdiği işi yapan veya durumu üzerine alan ögedir. Yükleme "kim?" veya "ne?" soruları sorularak bulunur.
  • Örnek: Kuşlar gökyüzünde uçuyor. (Uçan kim? Kuşlar - Özne)
  • Örnek: Kitaplar en iyi dosttur. (En iyi dost olan ne? Kitaplar - Özne)

💡 İpucu: Önce her zaman yüklemi bul, sonra özneyi bulmak için yükleme "kim?" ya da "ne?" sorularını sor.

📌 Yazım Kuralları

Türkçeyi doğru ve anlaşılır kullanmak için yazım kurallarına uymak çok önemlidir.

• Büyük Harflerin Kullanımı:
  • Cümleler büyük harfle başlar.
  • Özel isimler (kişi adları, soyadları, yer adları, millet adları, dil adları, din adları vb.) büyük harfle başlar. (Örn: Ayşe, Türkiye, Türkçe)
  • Unvanlar, saygı sözleri, lakaplar özel addan önce veya sonra gelirse büyük harfle başlar. (Örn: Doktor Canan Hanım, Mehmet Amca)
  • Tarihlerde ay ve gün adları belirli bir tarihi belirtiyorsa büyük harfle başlar. (Örn: 29 Ekim 1923, 19 Mayıs Salı)
• "De" ve "Ki" Bağlaçlarının Yazımı:
  • Bağlaç olan "de/da" her zaman ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz. (Örn: Sen de gel. / Kitap da defter de aldım.)
  • Ek olan "-de/-da" bitişik yazılır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulur. (Örn: Evde kimse yok. / Kalem bendeydi.)
  • Bağlaç olan "ki" her zaman ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz. (Örn: Çalış ki başarılı olasın. / Duydum ki geliyormuş.)
  • Ek olan "-ki" (ilgi eki veya sıfat yapan ek) bitişik yazılır. (Örn: Benimki daha güzel. / Yarınki sınav.)

⚠️ Dikkat: "Ki" bağlacını ayırt etmek için "ler" ekini getirmeyi deneyebilirsin. Eğer anlamlı oluyorsa bitişik, olmuyorsa ayrı yazılır. (Örn: "Geldi ki" -> "Geldikiler" anlamsız, ayrı. "Evdeki" -> "Evdekiler" anlamlı, bitişik.)

📌 Noktalama İşaretleri

Yazıda anlam karışıklığını önlemek, duraklamaları ve vurguları belirtmek için noktalama işaretleri kullanılır.

• Nokta (.) :
  • Tamamlanmış cümlelerin sonuna konur.
  • Bazı kısaltmaların sonuna konur. (Örn: Dr., Cad.)
  • Sıra sayılarını belirtmek için kullanılır. (Örn: 1., 2.)
• Virgül (,) :
  • Eş görevli kelime veya kelime gruplarını ayırmak için kullanılır. (Örn: Pazardan elma, armut, muz aldık.)
  • Sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır. (Örn: Geldi, oturdu, bekledi.)
  • Hitaplardan sonra konur. (Örn: Sevgili Öğrenciler,)
• Soru İşareti (?) :
  • Soru bildiren cümle veya sözlerin sonuna konur. (Örn: Buraya neden geldin?)
• Ünlem İşareti (!) :
  • Sevinç, korku, şaşırma gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna konur. (Örn: Yaşasın!)
  • Hitap ve seslenme sözlerinden sonra konur. (Örn: Ey Türk gençliği!)
• Kesme İşareti (') :
  • Özel adlara gelen çekim eklerini ayırmak için kullanılır. (Örn: Ankara'ya, Ayşe'nin)
  • Sayıya gelen ekleri ayırmak için kullanılır. (Örn: 1923'te, 6'ncı)

💡 İpucu: Noktalama işaretleri, okuduğunuz metnin anlamını doğru anlamanıza yardımcı olan yol göstericilerdir.