🎓 7. sınıf türkçe 1. dönem 2. yazılı meb 4. senaryo Test 2 - Ders Notu
Sevgili öğrenciler, bu ders notu, 7. sınıf Türkçe 1. dönem 2. yazılı sınavında karşınıza çıkabilecek temel konuları sade ve anlaşılır bir şekilde özetlemektedir. Sınavda başarılı olmak için bu konulara iyi çalışmanız önemlidir.
📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)
Fiilimsiler, fiillerden türeyen ancak fiilin bütün özelliklerini taşımayan, cümle içinde isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan özel kelimelerdir. Üç çeşidi vardır:
- İsim-fiil (Ad Eylem): Fiillere "-ma, -ış, -mak" ekleri gelerek oluşur. Cümlede isim gibi görev yapar.
- Örnek: Kitap okumak en sevdiğim aktivitedir. (Okumak)
- Örnek: Onun gülüşü içimi ısıttı. (Gülüşü)
- Sıfat-fiil (Ortaç): Fiillere "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri gelerek oluşur. Cümlede sıfat gibi görev yapar, genellikle bir ismi niteler.
- Örnek: Koşan çocuk yere düştü. (Koşan)
- Örnek: Gelecek günler güzel olacak. (Gelecek)
- Zarf-fiil (Bağ-fiil / Ulaç): Fiillere "-ip, -erek, -meden, -ince, -ken, -alı, -dıkça, -r...mez, -esiye, -a...a" gibi ekler gelerek oluşur. Cümlede zarf gibi görev yapar, fiilin durumunu veya zamanını belirtir.
- Örnek: Koşarak eve gitti. (Koşarak)
- Örnek: Gelince haber ver. (Gelince)
⚠️ Dikkat: Bazı fiilimsi ekleri, kalıcı isimler oluşturabilir. Bu kelimeler artık fiilimsi sayılmaz. (Örn: Dolma, dondurma, çakmak, giriş)
💡 İpucu: Fiilimsiler, fiiller gibi olumsuz yapılabilirler ("gelmeyen", "okumamak"). Bu, onları çekimli fiillerden ayıran önemli bir özelliktir.
📌 Anlam Bilgisi - Sözcükte Anlam
Kelimelerin farklı anlam özelliklerini bilmek, okuduğunu ve duyduğunu doğru anlamak için çok önemlidir.
- Gerçek Anlam (Temel Anlam): Bir kelimenin akla gelen ilk, bilinen anlamıdır.
- Örnek: Kuşun kanadı kırılmış. (Gerçek kanat)
- Mecaz Anlam: Bir kelimenin gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlamdır.
- Örnek: Bu olay onun kariyerine büyük bir darbe vurdu. (Darbe vurmak mecaz anlamda)
- Terim Anlam: Bilim, sanat, spor gibi belirli bir alana özgü kavramları karşılayan kelimelerdir.
- Örnek: Üçgenin iç açıları toplamı 180 derecedir. (Açı, üçgen matematik terimi)
- Deyimler: Genellikle gerçek anlamından uzaklaşmış, kalıplaşmış söz gruplarıdır.
- Örnek: Gözden düşmek (Değerini kaybetmek)
- Atasözleri: Uzun deneyimler sonucu ortaya çıkmış, öğüt veren kalıplaşmış sözlerdir.
- Örnek: Ağaç yaşken eğilir.
- Eş Anlamlı (Anlamdaş) Kelimeler: Yazılışları farklı, anlamları aynı olan kelimelerdir.
- Örnek: Kırmızı - Al, Doktor - Hekim
- Zıt Anlamlı (Karşıt Anlamlı) Kelimeler: Anlamca birbirinin karşıtı olan kelimelerdir.
- Örnek: Gelmek - Gitmek, Güzel - Çirkin
📌 Anlam Bilgisi - Cümlede Anlam
Cümlelerin ifade ettiği farklı anlam ilişkilerini bilmek, metinleri daha iyi anlamanı sağlar.
- Neden-Sonuç Cümleleri: Bir eylemin hangi sebeple gerçekleştiğini açıklar. "Çünkü, için, -den dolayı" gibi ifadeler kullanılır.
- Örnek: Yağmur yağdığı için piknik iptal oldu.
- Amaç-Sonuç Cümleleri: Bir eylemin hangi amaçla yapıldığını belirtir. "Amacıyla, için, diye" gibi ifadeler kullanılır.
- Örnek: Sınavı geçmek için çok çalıştı.
- Koşul-Sonuç Cümleleri: Bir eylemin gerçekleşmesinin bir şarta bağlı olduğunu ifade eder. "-se, -sa, -dıkça, -ınca" gibi ekler veya "şartıyla" gibi kelimeler kullanılır.
- Örnek: Erken gelirsen, sinemaya gideriz.
- Karşılaştırma Cümleleri: İki veya daha fazla varlık, kavram ya da durum arasındaki benzerlik veya farklılıkları belirtir. "Daha, en, kadar, göre" gibi kelimeler kullanılır.
- Örnek: Bu elbise diğerinden daha güzel.
- Öznel Yargı: Kişiden kişiye değişen, doğruluğu kanıtlanamayan, kişisel duygu ve düşünce içeren ifadelerdir.
- Örnek: Bence en güzel renk mavidir.
- Nesnel Yargı: Kişiden kişiye değişmeyen, doğruluğu veya yanlışlığı kanıtlanabilen, herkesçe kabul edilen ifadelerdir.
- Örnek: Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
💡 İpucu: Neden-sonuç cümlelerinde "neden?" sorusuna yanıt alabilirken, amaç-sonuç cümlelerinde "hangi amaçla?" sorusuna yanıt alırsınız.
📌 Anlam Bilgisi - Paragrafta Anlam
Paragraf, bir düşünceyi tam olarak anlatan cümleler topluluğudur. Paragrafı anlamak, ana fikri ve yardımcı fikirleri bulmak demektir.
- Paragrafın Konusu: Paragrafta üzerinde durulan, bahsedilen şeydir. "Bu paragraf neyden bahsediyor?" sorusunun cevabıdır.
- Ana Fikir (Ana Düşünce): Yazarın paragraf aracılığıyla okuyucuya vermek istediği temel mesajdır. "Bu paragraf bana ne anlatmak istiyor?" sorusunun cevabıdır.
- Yardımcı Fikirler: Ana fikri destekleyen, açıklayan, geliştiren diğer düşüncelerdir.
- Paragrafın Başlığı: Konuyu en iyi şekilde özetleyen, dikkat çekici kısa ifadedir.
- Anlatım Biçimleri:
- Açıklama: Bilgi vermek, öğretmek amaçlıdır. Nesnel bir dil kullanılır.
- Öyküleme (Hikaye Etme): Bir olayı zaman ve mekan belirterek anlatır. Olaylar art arda sıralanır.
- Betimleme (Tasvir Etme): Varlıkların, kişilerin, yerlerin belirgin özelliklerini gözümüzde canlandıracak şekilde anlatır.
- Tartışma: Bir düşünceyi çürütmek veya kendi düşüncesini kabul ettirmek amacıyla yapılır. Soru-cevap cümleleri sıkça kullanılır.
- Düşünceyi Geliştirme Yolları:
- Tanımlama: "Bu nedir?" sorusuna cevap verir. Kavramın ne olduğu açıklanır.
- Örnekleme: Anlatılanları somutlaştırmak için örnekler verilir.
- Karşılaştırma: İki veya daha fazla varlık ya da kavramın benzer ve farklı yönleri ortaya konur.
- Tanık Gösterme: Alanında uzman bir kişinin sözü alıntı yapılarak düşünce desteklenir.
- Sayısal Verilerden Yararlanma: İstatistikler, yüzdeler gibi sayısal bilgilerle düşünce güçlendirilir.
- Benzetme: Bir kavramı, başka bir kavramın özellikleriyle açıklayarak anlamı güçlendirme.
📌 Yazım Kuralları
Doğru ve etkili iletişim için yazım kurallarına uymak çok önemlidir.
- Büyük Harflerin Kullanımı:
- Cümleler büyük harfle başlar.
- Özel isimler (kişi adları, yer adları, millet adları, dil adları, din adları vb.) büyük harfle başlar.
- Hitaplar büyük harfle başlar. (Sevgili Öğrenciler, Değerli Misafirler)
- Kitap, dergi, gazete adlarının her kelimesi büyük harfle başlar (Özel isim olmayanlar hariç).
- "De", "Ki" Bağlaçlarının ve Eklerinin Yazımı:
- Bağlaç olan "de" ayrı yazılır ve "dahi, bile" anlamı taşır. (Örn: Sen de gel.)
- Ek olan "-de" bitişik yazılır ve bulunma durumu bildirir. (Örn: Evde kaldım.)
- Bağlaç olan "ki" ayrı yazılır. (Örn: Sen ki bunu bilmezsin.)
- Ek olan "-ki" bitişik yazılır ve ilgi eki veya sıfat yapan ek olabilir. (Örn: Evdeki hesap, seninki)
- "Mi" Ekinin Yazımı: Her zaman ayrı yazılır ve kendisinden sonra gelen eklerle bitişik yazılır.
- Örnek: Geldi mi? Gelecek misin?
- Birleşik Kelimelerin Yazımı: Anlam kaybı veya ses olayı varsa bitişik, yoksa ayrı yazılır. Bu konuda kelimelerin anlamlarına dikkat etmek gerekir.
- Örnek: Demiryolu (ayrı), Kahvaltı (bitişik - anlam kaybı)
⚠️ Dikkat: "De" bağlacını cümleden çıkardığınızda anlam bozulmuyorsa ayrı yazılır, bozuluyorsa ektir ve bitişik yazılır. Aynı kural "ki" bağlacı için de geçerlidir.
📌 Noktalama İşaretleri
Cümlelerin anlamını ve okunuşunu düzenleyen işaretlerdir.
- Nokta (.): Cümle sonuna konur. Kısaltmalarda kullanılır. Sayılarda sıra bildirmek için kullanılır (7. sınıf).
- Virgül (,): Eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırmak için kullanılır. Sıralı cümleleri ayırır. Uzun cümlelerde özneden sonra konur. Hitaplardan sonra konur.
- Noktalı Virgül (;): Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları ayırmak için kullanılır. Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırır.
- Soru İşareti (?): Soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna konur. Bilinmeyen, kesin olmayan bilgiler için kullanılır.
- Ünlem İşareti (!): Sevinç, korku, şaşkınlık gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna konur. Seslenme ve hitaplardan sonra da kullanılabilir.
- İki Nokta (:): Kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna konur.
- Tırnak İşareti (" "): Başka birinden aktarılan sözleri, vurgulanmak istenen kelimeleri veya eser adlarını belirtmek için kullanılır.
- Kesme İşareti ('): Özel isimlere gelen çekim eklerini ayırmak için kullanılır. Kısaltmalara gelen ekleri ayırır. Sayılara gelen ekleri ayırır.
- Üç Nokta (...): Tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur. Alıntılarda atlanan yerleri belirtir. Benzer örneklerin sürdürülebileceğini gösterir.
💡 İpucu: Noktalama işaretleri, cümlenin anlamını değiştirebilir. Örneğin, "Oku, adam ol!" ile "Oku adam ol!" arasında büyük bir fark vardır.
📝 Sevgili öğrenciler, bu konulara dikkatlice çalışarak ve bol bol soru çözerek sınavda çok başarılı olabilirsiniz. Unutmayın, düzenli tekrar ve anladığınızdan emin olmak en iyi yoldur. Başarılar dilerim! ✨
