Merhaba sevgili öğrenciler!
Fizik, evreni anlamamızı sağlayan temel bir bilim dalıdır. Fiziksel olayları açıklarken kullandığımız nicelikleri (büyüklükleri) belirli özelliklerine göre sınıflandırırız. Bu soruda, bu sınıflandırmalardan biri hakkında bilgi isteniyor.
- Öncelikle, fiziksel nicelikler iki ana gruba ayrılır: skaler nicelikler ve vektörel nicelikler. Bu ayrım, niceliğin bir yönü olup olmamasına göre yapılır.
- Skaler nicelikler, yalnızca büyüklüğü (sayısal değeri) ve birimi ile tam olarak ifade edilebilen niceliklerdir. Bu niceliklerin bir yönü yoktur. Örneğin, kütle, zaman, sıcaklık, enerji, hacim, sürat gibi nicelikler skalerdir. "Bugün hava 25 derece sıcaklıkta" dediğimizde, sıcaklığın bir yönü olmadığını anlarız. Ya da "Çantamın kütlesi 5 kilogram" dediğimizde, kütlenin bir yönü yoktur.
- Vektörel nicelikler ise büyüklüğü, birimi ve aynı zamanda bir yönü olan niceliklerdir. Bu nicelikleri tam olarak ifade edebilmek için yön bilgisini de vermemiz gerekir. Örneğin, kuvvet, hız, ivme, yer değiştirme gibi nicelikler vektöreldir. "Araba doğuya doğru 60 km/s hızla gidiyor" dediğimizde, hem büyüklüğü (60 km/s) hem de yönü (doğuya doğru) belirtmiş oluruz.
- Şimdi seçeneklere bakalım:
- A) Vektörel nicelik: Bu niceliklerin yönü vardır. Soru ise yönü olmayanları soruyor. Bu yüzden A seçeneği doğru değildir.
- B) Temel nicelik: Temel nicelikler (kütle, uzunluk, zaman, sıcaklık, akım şiddeti, madde miktarı, ışık şiddeti) başka niceliklerden türetilmemiş olanlardır. Bunların bazıları skaler (kütle, zaman, sıcaklık), bazıları vektörel olabilir (uzunluk birimi metre olsa da yer değiştirme vektöreldir). Ancak temel nicelik tanımı, yönlü olup olmama ayrımını doğrudan yapmaz. Bu yüzden B seçeneği sorunun doğrudan cevabı değildir.
- C) Skaler nicelik: Bu nicelikler yalnızca büyüklüğü ve birimi ile ifade edilir, yönü yoktur. Bu tanım, soruda verilen ifadeyle birebir örtüşmektedir.
- D) Türetilmiş nicelik: Türetilmiş nicelikler (hız, ivme, kuvvet, enerji, hacim) temel nicelikler kullanılarak elde edilenlerdir. Bunlar da hem skaler (enerji, hacim) hem de vektörel (hız, kuvvet) olabilir. Tıpkı temel nicelikler gibi, türetilmiş nicelik tanımı da yönlü olup olmama ayrımını doğrudan yapmaz. Bu yüzden D seçeneği sorunun doğrudan cevabı değildir.
- E) Yönlü nicelik: Bu ifade, vektörel nicelik ile aynı anlama gelir. Soru ise yönü olmayanları soruyor. Bu yüzden E seçeneği doğru değildir.
Sonuç olarak, yalnızca büyüklüğü ve birimi ile ifade edilebilen, yönü olmayan fiziksel niceliklere skaler nicelik adı verilir.
Cevap C seçeneğidir.
