Doğadaki temel kuvvetlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Kütle çekim kuvveti, kütlesi olan tüm cisimler arasında etki eder ve menzili sonsuzdur.
B) Elektromanyetik kuvvet, yüklü parçacıklar arasında etki eder ve hem çekme hem de itme şeklinde olabilir.
C) Güçlü nükleer kuvvet, atom çekirdeğindeki proton ve nötronları bir arada tutan en güçlü kuvvettir ancak menzili çok kısadır.
D) Zayıf nükleer kuvvet, radyoaktif bozunmalardan sorumludur ve menzili güçlü nükleer kuvvetten daha uzundur.
E) Elektromanyetik kuvvetin şiddeti, kütle çekim kuvvetinden çok daha büyüktür.
Doğadaki temel kuvvetler, evrenin işleyişini anlamamız için kritik öneme sahip dört ana etkileşimdir: kütle çekim kuvveti, elektromanyetik kuvvet, güçlü nükleer kuvvet ve zayıf nükleer kuvvet. Şimdi, verilen ifadeleri adım adım inceleyelim:
- A) Kütle çekim kuvveti, kütlesi olan tüm cisimler arasında etki eder ve menzili sonsuzdur. Bu ifade doğrudur. Kütle çekim kuvveti, kütlesi olan her şey arasında etki eden evrensel bir kuvvettir ve teorik olarak menzili sonsuzdur, yani ne kadar uzakta olursa olsun iki kütle birbirini etkiler, ancak mesafe arttıkça etkisi çok hızlı azalır.
- B) Elektromanyetik kuvvet, yüklü parçacıklar arasında etki eder ve hem çekme hem de itme şeklinde olabilir. Bu ifade doğrudur. Elektromanyetik kuvvet, elektrik yüklü parçacıklar (elektronlar, protonlar gibi) arasında etki eder. Zıt yüklü parçacıklar birbirini çekerken (çekme), aynı yüklü parçacıklar birbirini iter (itme).
- C) Güçlü nükleer kuvvet, atom çekirdeğindeki proton ve nötronları bir arada tutan en güçlü kuvvettir ancak menzili çok kısadır. Bu ifade doğrudur. Güçlü nükleer kuvvet, doğadaki bilinen en güçlü kuvvettir ve atom çekirdeğindeki protonlar ile nötronları (nükleonları) bir arada tutar. Ancak menzili son derece kısadır (yaklaşık $10^{-15}$ metre), bu yüzden sadece çekirdek içinde etkilidir.
- D) Zayıf nükleer kuvvet, radyoaktif bozunmalardan sorumludur ve menzili güçlü nükleer kuvvetten daha uzundur. Bu ifade yanlıştır. Zayıf nükleer kuvvet, radyoaktif bozunma süreçlerinden (örneğin beta bozunması) sorumludur, bu kısmı doğrudur. Ancak, menzili güçlü nükleer kuvvetten daha kısadır (yaklaşık $10^{-18}$ metre), hatta doğadaki en kısa menzilli kuvvettir. Bu nedenle, ifadenin ikinci kısmı yanlıştır.
- E) Elektromanyetik kuvvetin şiddeti, kütle çekim kuvvetinden çok daha büyüktür. Bu ifade doğrudur. Elektromanyetik kuvvet, kütle çekim kuvvetine göre inanılmaz derecede daha güçlüdür. Örneğin, iki elektron arasındaki elektromanyetik itme kuvveti, aralarındaki kütle çekim kuvvetinden yaklaşık $10^{42}$ kat daha büyüktür. Bu yüzden atomlar ve moleküller kütle çekimiyle değil, elektromanyetik kuvvetle bir arada tutulur.
Yukarıdaki analizlere göre, D seçeneğindeki ifade yanlıştır çünkü zayıf nükleer kuvvetin menzili güçlü nükleer kuvvetten daha uzun değil, aksine çok daha kısadır.
Cevap D seçeneğidir.
