9. sınıf tarih 1. dönem 2. yazılı 6. senaryo Test 4

Bir tarih araştırmacısının, ele aldığı konuyla ilgili farklı kaynaklardan elde ettiği bilgilerin güvenilirliğini, doğruluğunu ve tarafsızlığını sorguladığı aşama aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tasnif
B) Tahlil
C) Tarama
D) Terkip
E) Tenkit

Merhaba sevgili öğrenciler,

Bir tarih araştırmacısının bilimsel bir çalışma yaparken izlediği belirli adımlar vardır. Bu adımların her birinin farklı bir amacı bulunur. Sorumuz, elde edilen bilgilerin kalitesini, yani güvenilirliğini, doğruluğunu ve tarafsızlığını sorgulama aşamasını soruyor. Şimdi bu aşamaları tek tek inceleyelim:

• A) Tasnif (Sınıflandırma): Bu aşama, toplanan bilgilerin belirli kriterlere göre düzenlenmesi, sınıflandırılması ve kategorize edilmesidir. Örneğin, kaynakları türüne (kitap, belge, makale), konusuna veya kronolojik sıraya göre ayırmak bu aşamaya girer. Bu aşamada bilginin içeriği veya kalitesi sorgulanmaz, sadece düzenlenir.
• B) Tahlil (Çözümleme): Bu aşama, toplanan ve sınıflandırılan bilgilerin derinlemesine incelenmesi, parçalara ayrılması ve anlamlandırılmasıdır. Bilgiler arasındaki ilişkiler, neden-sonuç bağları bu aşamada ortaya konulur. Ancak bu aşama, bilginin kendisinin güvenilirliğini veya tarafsızlığını sorgulamaktan çok, mevcut bilginin ne anlama geldiğini anlamaya odaklanır.
• C) Tarama: Bu, tarih araştırmasının ilk aşamasıdır. Konuyla ilgili kaynakların (kitaplar, arşiv belgeleri, makaleler, anılar vb.) bulunması ve toplanması işlemidir. Bu aşamada henüz kaynakların içeriği veya kalitesiyle ilgili bir değerlendirme yapılmaz, sadece kaynaklara ulaşılır.
• D) Terkip (Sentez): Bu aşama, taranan, tasnif edilen, tahlil edilen ve tenkit edilen tüm bilgilerin bir araya getirilerek, araştırmacının kendi yorumuyla tutarlı ve bütüncül bir anlatı veya sonuç oluşturmasıdır. Yani, elde edilen tüm verilerin birleştirilerek yeni bir bilgi veya bakış açısı ortaya konulmasıdır. Bu, araştırmanın sonuç bölümünü oluşturur.
• E) Tenkit (Eleştiri/Değerlendirme): İşte sorumuzun cevabı bu aşamadır. Tenkit, toplanan kaynakların ve içerdiği bilgilerin güvenilirliğini, doğruluğunu, tarafsızlığını ve özgünlüğünü sorgulama aşamasıdır. Bu aşama ikiye ayrılır:
  • Dış Tenkit (Otantiklik Eleştirisi): Kaynağın gerçekten kime ait olduğu, ne zaman ve nerede yazıldığı gibi dış özelliklerinin incelenmesidir. Kaynağın sahte olup olmadığı bu aşamada belirlenir.
  • İç Tenkit (İçerik Eleştirisi): Kaynağın içerdiği bilgilerin doğru, güvenilir ve tarafsız olup olmadığının sorgulanmasıdır. Yazarın amacı, bilgiye ulaşma şekli, olaya tanıklığı, taraflı olup olmadığı gibi konular bu aşamada değerlendirilir. Bir bilginin başka kaynaklarla karşılaştırılarak doğruluğunun teyit edilmesi de bu aşamanın bir parçasıdır.

  Sorumuzda bahsedilen "güvenilirliğini, doğruluğunu ve tarafsızlığını sorguladığı" ifade tam olarak iç tenkit aşamasını tanımlamaktadır.

Bu nedenle, bir tarih araştırmacısının farklı kaynaklardan elde ettiği bilgilerin güvenilirliğini, doğruluğunu ve tarafsızlığını sorguladığı aşama Tenkit aşamasıdır.

Cevap E seçeneğidir.