Hitit Kanunları, Hammurabi Kanunları'na göre daha insancıl kabul edilmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ölüm cezasının tamamen kaldırılması
B) Suçlara karşılık fidye (tazminat) ödeme imkanının bulunması
C) Sadece soyluların yargılanması
D) Kadınlara erkeklerle tamamen eşit haklar tanıması
E) Hiçbir ceza uygulamaması
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, Hitit Kanunları'nın neden Hammurabi Kanunları'na göre daha insancıl kabul edildiğinin temel nedenini bulmamız isteniyor. Kanun sistemlerini karşılaştırırken, uygulanan cezaların niteliği ve felsefesi önemli bir göstergedir.
- A) Ölüm cezasının tamamen kaldırılması: Bu ifade doğru değildir. Hitit Kanunları, bazı ağır suçlar (örneğin devlete karşı işlenen suçlar, bazı büyücülük suçları) için ölüm cezasını hala uygulamaktaydı. Ancak Hammurabi Kanunları'na göre ölüm cezası uygulanan suçların sayısı daha azdı. Dolayısıyla "tamamen kaldırılması" ifadesi yanlıştır.
- B) Suçlara karşılık fidye (tazminat) ödeme imkanının bulunması: Bu seçenekteki bilgi, Hitit Kanunları'nın insancıl kabul edilmesinin temel nedenidir. Hammurabi Kanunları genellikle "göze göz, dişe diş" (talion) prensibine dayanır ve suçun karşılığı olarak benzer bir zararın verilmesini veya ağır fiziksel cezaları (ölüm, uzuv kesme) öngörürdü. Hitit Kanunları ise özellikle mala karşı işlenen suçlarda, hafif yaralanmalarda veya bazı kişisel suçlarda, suçlunun mağdura belirli bir miktar gümüş veya mal ödeyerek cezasını çekmesini sağlamıştır. Bu tazminat sistemi, mağdurun zararını telafi etmeye odaklanırken, suçluya da daha az acımasız bir ceza verme yolunu açmıştır. Bu durum, Hitit hukukunu daha uzlaşmacı ve insancıl kılmıştır.
- C) Sadece soyluların yargılanması: Bu ifade doğru değildir. Hem Hitit hem de Hammurabi kanunları, toplumun farklı sınıflarından insanları kapsayan geniş bir yargılama sistemine sahipti. Ayrıca, böyle bir durum insancıllık değil, aksine ayrımcılık olurdu.
- D) Kadınlara erkeklerle tamamen eşit haklar tanıması: Hitit toplumunda kadınların Hammurabi toplumuna göre daha fazla hakka sahip olduğu doğrudur (örneğin miras ve boşanma konularında). Ancak "tamamen eşit" demek abartılıdır; tam bir cinsiyet eşitliği söz konusu değildi. Bu durum, Hitit Kanunları'nın insancıllığına katkıda bulunsa da, fidye sisteminin temel nedeni kadar belirleyici değildir.
- E) Hiçbir ceza uygulamaması: Bu kesinlikle yanlıştır. Hitit Kanunları da suçlara karşılık cezalar öngörmekteydi; sadece bu cezaların niteliği ve ağırlığı Hammurabi Kanunları'ndan farklıydı.
Bu açıklamalar ışığında, Hitit Kanunları'nın Hammurabi Kanunları'na göre daha insancıl kabul edilmesinin temel nedeni, birçok suç için fiziksel cezalar veya ölüm cezası yerine maddi tazminat (fidye) ödeme imkanı sunmasıdır.
Cevap B seçeneğidir.
