🎓 5. sınıf bilişim teknolojileri 1. dönem 2. yazılı örnek sorular, cevapları ve çözümleri Test 1 - Ders Notu
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu ders notu, 5. sınıf bilişim teknolojileri 1. dönem 2. yazılı sınavında karşınıza çıkabilecek temel konuları basit ve anlaşılır bir şekilde özetlemektedir. Bilgisayarın parçalarından güvenli internet kullanımına kadar önemli bilgileri burada bulacaksınız.
📌 Bilgisayar Nedir ve Temel Bileşenleri
Bilgisayar, bilgileri işleyen, depolayan ve bize sunan elektronik bir makinedir. İki ana kısımdan oluşur: Donanım ve Yazılım.
- Donanım (Hardware): Bilgisayarın elle tutulur, gözle görülür tüm fiziksel parçalarıdır. Örneğin, bilgisayar kasası, ekran, klavye, fare gibi.
- Yazılım (Software): Bilgisayarın çalışmasını sağlayan, programlar ve komutlar bütünüdür. Elle tutulmazlar, bilgisayarın içinde dijital olarak bulunurlar. Örneğin, işletim sistemi (Windows gibi) ve oyunlar, çizim programları (Paint) gibi uygulamalar.
💡 İpucu: Donanım bilgisayarın "vücudu", yazılım ise "beyni" gibidir. Birlikte çalışırlar!
📌 Donanım Birimleri: Giriş ve Çıkış Aygıtları
Bilgisayara bilgi girmemizi sağlayanlara "giriş", bilgisayarın bize bilgi sunmasını sağlayanlara ise "çıkış" aygıtları deriz.
- Giriş Aygıtları:
- Klavye: Harf, sayı ve sembol yazmak için kullanılır.
- Fare (Mouse): Ekranda işaretçiyi hareket ettirmek ve tıklamak için kullanılır.
- Mikrofon: Sesimizi bilgisayara aktarmak için kullanılır.
- Tarayıcı (Scanner): Kağıt üzerindeki resim veya yazıları dijital ortama aktarır.
- Çıkış Aygıtları:
- Ekran (Monitör): Bilgisayardaki görüntüleri bize gösterir.
- Yazıcı (Printer): Bilgisayardaki belgeleri kağıda basar.
- Hoparlör: Bilgisayardaki sesleri dışarı verir.
- Kulaklık: Sesleri kişisel olarak dinlemek için kullanılır.
⚠️ Dikkat: Bazı aygıtlar hem giriş hem çıkış özelliği taşıyabilir (örneğin dokunmatik ekranlar).
📌 İşletim Sistemi ve Dosya Yönetimi
İşletim sistemi, bilgisayarın çalışmasını yöneten en temel yazılımdır. Bilgisayarı açtığınızda gördüğünüz masaüstü, simgeler, pencereler hep işletim sistemi sayesinde vardır.
- Masaüstü: Bilgisayarı açtığınızda karşınıza gelen ana ekrandır. Uygulama kısayolları, belgeler burada bulunur.
- Simgeler (İkonlar): Masaüstündeki küçük resimlerdir. Bir programa veya dosyaya hızlıca ulaşmayı sağlar.
- Dosya: Bilgilerin kaydedildiği birimlerdir (resim dosyası, yazı dosyası, müzik dosyası gibi). Her dosyanın bir adı ve uzantısı vardır (örneğin, "resim.jpg", "rapor.docx").
- Klasör (Dizin): Dosyaları düzenli bir şekilde bir arada tutmaya yarayan sanal kutulardır. Klasörlerin içine başka klasörler de koyabiliriz.
📝 Örnek: Okul çantanız bir klasör gibidir, içindeki defterleriniz ve kitaplarınız ise dosyalardır. Her defterin (dosyanın) üzerinde dersin adı (dosya adı) yazar.
📌 İnternet ve Güvenli İnternet Kullanımı
İnternet, dünya genelindeki milyonlarca bilgisayarın birbirine bağlı olduğu dev bir ağdır. Bilgiye ulaşmak, iletişim kurmak ve eğlenmek için kullanılır.
- Web Sitesi: İnternetteki bilgilerin bulunduğu sayfalardır (örneğin, EBA, Wikipedia).
- Arama Motoru: İnternette bilgi bulmamızı sağlayan özel web siteleridir (örneğin, Google, Yandex).
- Güvenli Şifre: İnternet hesaplarınızın güvenliği için önemlidir. Büyük harf, küçük harf, rakam ve sembol içeren, kimsenin tahmin edemeyeceği şifreler kullanmalıyız.
🔒 Güvenli İnternet Kuralları:
- Tanımadığın kişilerle kişisel bilgilerini (adın, adresin, okulun, telefon numaran) asla paylaşma.
- İnternette gördüğün her bilgiye hemen inanma, doğru olup olmadığını büyüklerine danış.
- Anne ve babanın izni olmadan yeni bir oyun veya program indirme.
- Seni rahatsız eden bir durumla karşılaştığında hemen bir büyüğüne haber ver.
- İnternette geçirdiğin zamanı planla, derslerini ve diğer aktivitelerini aksatma.
⚠️ Dikkat: Siber zorbalık, internet üzerinden birine kötü söz söylemek, dalga geçmek veya rahatsız etmektir. Asla yapmamalı ve böyle bir durumla karşılaştığında mutlaka büyüklerinden yardım istemelisin.
📌 Bilgi Güvenliği ve Ergonomi
Bilgisayar kullanırken hem bilgilerimizi hem de kendi sağlığımızı korumak önemlidir.
- Bilgi Güvenliği: Bilgilerimizin çalınmasını, kaybolmasını veya zarar görmesini engellemektir. Güçlü şifreler kullanmak ve tanımadığımız bağlantılara tıklamamak bilgi güvenliği için önemlidir.
- Telif Hakkı: Bir eseri (kitap, müzik, resim, yazılım) oluşturan kişinin o eser üzerindeki haklarıdır. Başkalarının eserlerini izinsiz kullanmamalıyız.
- Ergonomi: Bilgisayar kullanırken doğru oturuş pozisyonu, ekran mesafesi ve düzenli molalar vererek sağlığımızı korumaktır.
💡 İpucu: Bilgisayar karşısında dik otur, ekranla aranda bir kol mesafesi bırak ve her 30-45 dakikada bir mola vererek gözlerini dinlendir ve hareket et!
