Bilimsel araştırmalarda etik ilkelerin gözetilmesi, araştırmanın güvenilirliği ve geçerliliği açısından büyük önem taşır. Aşağıdakilerden hangisi bilimsel etik ilkelerden biri değildir?
A) Veri çarpıtma veya uydurmadan kaçınma
B) Araştırma sonuçlarını çıkar gruplarının beklentilerine göre değiştirme
C) Katılımcıların gizliliğini ve rızasını sağlama
D) Kaynak gösterme ve intihalden kaçınma
E) Araştırmanın şeffaflığını koruma
Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruyu bilimsel etik ilkeler ışığında adım adım inceleyelim:
- A) Veri çarpıtma veya uydurmadan kaçınma: Bilimsel araştırmanın temel taşı dürüstlüktür. Verileri manipüle etmek veya tamamen uydurmak, araştırmanın güvenilirliğini yok eder. Bu nedenle, bu ifade bilimsel etik ilkelerle tamamen uyumludur.
- B) Araştırma sonuçlarını çıkar gruplarının beklentilerine göre değiştirme: Bilimsel araştırmanın amacı, gerçeği ortaya çıkarmaktır. Sonuçları herhangi bir çıkar grubunun (örneğin, bir şirket, bir siyasi parti vb.) beklentilerine göre değiştirmek, bilimin tarafsızlık ilkesine aykırıdır ve etik değildir. Bu, bilimsel sahtekarlık anlamına gelir.
- C) Katılımcıların gizliliğini ve rızasını sağlama: İnsanlar üzerinde yapılan araştırmalarda, katılımcıların haklarını korumak esastır. Gizliliklerini korumak ve araştırmaya katılmadan önce bilgilendirilmiş rızalarını almak, etik bir zorunluluktur.
- D) Kaynak gösterme ve intihalden kaçınma: Başkalarının fikirlerini ve çalışmalarını kendi çalışmanız gibi göstermek (intihal), bilimsel dürüstlüğe aykırıdır. Her zaman kullandığınız kaynakları doğru bir şekilde belirtmek, etik bir sorumluluktur.
- E) Araştırmanın şeffaflığını koruma: Araştırmanın nasıl yapıldığı, hangi yöntemlerin kullanıldığı ve elde edilen sonuçların nasıl yorumlandığı gibi bilgilerin açık ve anlaşılır bir şekilde sunulması, araştırmanın şeffaflığını sağlar. Bu, diğer araştırmacıların çalışmayı değerlendirmesine ve tekrar etmesine olanak tanır, bu da bilimin ilerlemesi için önemlidir.
Gördüğümüz gibi, A, C, D ve E seçenekleri bilimsel etik ilkelerle uyumlu davranışları tanımlarken, B seçeneği etik olmayan bir davranışı ifade etmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
