Bir bitkinin fotosentez yapması, bir hayvanın besinleri sindirmesi ve bir bakterinin bölünerek çoğalması gibi olaylar, canlıların hangi ortak özelliğini doğrudan veya dolaylı olarak gösterir?
I. Enerji üretimi ve tüketimi
II. Metabolizma
III. Organizasyon
IV. Adaptasyon
A) Yalnız I
B) I ve II
C) II ve III
D) I, II ve III
E) I, II, III ve IV
Merhaba sevgili öğrenciler!
Canlıların ortak özelliklerini anlamak, biyolojinin temel taşlarından biridir. Bu soruda verilen örnekler üzerinden, canlıların hangi temel özelliklerini gözlemleyebileceğimizi adım adım inceleyelim.
- Soru İçeriği Analizi:
Soru, bir bitkinin fotosentez yapması, bir hayvanın besinleri sindirmesi ve bir bakterinin bölünerek çoğalması gibi olayların, canlıların hangi ortak özelliğini doğrudan veya dolaylı olarak gösterdiğini soruyor. Bu olaylar, canlıların yaşamlarını sürdürmek için gerçekleştirdiği temel işlevlerdir.
- Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- I. Enerji üretimi ve tüketimi:
- Bitkinin fotosentez yapması: Güneş enerjisini kimyasal enerjiye (besine) dönüştürerek enerji üretir.
- Hayvanın besinleri sindirmesi: Sindirim yoluyla besinlerden enerji (ATP) elde eder ve bu süreç için de enerji harcar (tüketir).
- Bakterinin bölünerek çoğalması: Yeni hücreler oluşturmak ve bölünme sürecini gerçekleştirmek için enerjiye ihtiyaç duyar ve bu enerjiyi tüketir.
- Bu nedenle, enerji üretimi ve tüketimi bu olayların hepsinde doğrudan gözlemlenir.
- II. Metabolizma:
- Metabolizma, bir canlının yaşamını sürdürmek için gerçekleştirdiği tüm kimyasal reaksiyonların toplamıdır. Anabolizma (yapım reaksiyonları) ve katabolizma (yıkım reaksiyonları) olmak üzere iki ana bölümden oluşur.
- Bitkinin fotosentez yapması: Karbondioksit ve sudan glikoz sentezi (yapım) bir anabolik metabolik süreçtir.
- Hayvanın besinleri sindirmesi: Büyük moleküllerin daha küçük moleküllere parçalanması (yıkım) bir katabolik metabolik süreçtir.
- Bakterinin bölünerek çoğalması: Yeni hücre bileşenlerinin sentezi (anabolizma) ve mevcut maddelerin parçalanması (katabolizma) gibi birçok metabolik reaksiyonu içerir.
- Dolayısıyla, metabolizma bu olayların hepsinin temelini oluşturur.
- III. Organizasyon:
- Organizasyon, canlıların belirli bir düzen ve yapıya sahip olmasıdır. Hücrelerden dokulara, organlara ve sistemlere kadar hiyerarşik bir düzen vardır.
- Bitkinin fotosentez yapması: Kloroplast gibi özelleşmiş organellerde, belirli bir düzen içinde gerçekleşir. Bitki hücreleri ve dokuları da organize bir yapıya sahiptir.
- Hayvanın besinleri sindirmesi: Sindirim sistemi gibi özelleşmiş organlar ve dokular aracılığıyla, belirli bir organizasyon içinde gerçekleşir.
- Bakterinin bölünerek çoğalması: Tek hücreli olmasına rağmen, bir bakteri hücresi de DNA, ribozomlar, hücre zarı gibi organize yapılara sahiptir ve bölünme süreci bu organizasyonun korunmasını ve kopyalanmasını gerektirir.
- Bu olayların hepsi, canlıların karmaşık ve düzenli yapılarının bir göstergesidir ve bu yapılar sayesinde gerçekleşir.
- IV. Adaptasyon:
- Adaptasyon (uyum), canlıların yaşadıkları ortama uyum sağlamalarını sağlayan kalıtsal özelliklerdir. Bu özellikler, doğal seçilim yoluyla nesiller boyunca gelişir.
- Verilen örneklerdeki olaylar (fotosentez, sindirim, çoğalma) canlıların yaşamlarını sürdürmelerini sağlayan temel süreçlerdir ve bu süreçleri gerçekleştirme yetenekleri aslında birer adaptasyondur. Örneğin, bitkinin fotosentez yapabilme yeteneği ışık enerjisini kullanmaya yönelik bir adaptasyondur. Ancak, soruda bu olayların *kendilerinin* doğrudan hangi ortak özelliği gösterdiği sorulmaktadır. Enerji üretimi/tüketimi, metabolizma ve organizasyon, bu olayların *nasıl* gerçekleştiğini ve *ne içerdiğini* doğrudan açıklarken; adaptasyon, bu yeteneklerin *neden* var olduğunu (evrimsel bağlamda) açıklar. Bu olayların kendisi adaptasyonun bir *sonucu* veya *göstergesi* olsa da, olayların doğrudan kendisi adaptasyon kavramından ziyade enerji, metabolizma ve organizasyonla daha yakından ilişkilidir. Bu nedenle, diğer üç seçenek kadar doğrudan bir gösterge olarak kabul edilmeyebilir.
- Sonuç:
Verilen olaylar, canlıların enerji üretip tüketmesini, metabolik faaliyetler gerçekleştirmesini ve yüksek bir organizasyon seviyesine sahip olmasını doğrudan veya dolaylı olarak gösterir. Adaptasyon ise bu yeteneklerin evrimsel bir sonucudur.
Bu durumda, I, II ve III numaralı özellikler verilen olaylarla doğrudan ilişkilidir.
Cevap D seçeneğidir.
