Bakteriler ve arkeler, hücre yapıları açısından bazı ortak özelliklere sahip olsalar da, genetik yapıları ve hücre duvarı bileşimleri gibi konularda farklılık gösterirler. Bu farklılıklar, onların hangi üst âlemde yer almasını sağlar?
A) Her ikisi de Ökaryotlar âlemindedir.
B) Bakteriler ve Arkeler farklı üst âlemlerde yer alır.
C) Her ikisi de Protistler âlemindedir.
D) Bakteriler Bitkiler âleminde, Arkeler Mantarlar âlemindedir.
E) Her ikisi de Hayvanlar âlemindedir.
Sevgili öğrenciler,
Bu soru, bakteriler ve arkelerin biyolojik sınıflandırmadaki yerini anlamamızı istiyor. Canlıların sınıflandırılması, onların evrimsel ilişkilerini ve temel özelliklerini yansıtır. Bakteriler ve arkeler başlangıçta benzer görünebilirler, ancak bilimsel araştırmalar önemli farklılıklar olduğunu ortaya koymuştur.
- Soruyu Anlayalım: Soru, bakteriler ve arkelerin hücre yapıları açısından ortak özelliklere sahip olsalar da (örneğin, her ikisinin de çekirdeksiz ve zarlı organelsiz olması, yani prokaryot olmaları), genetik yapıları ve hücre duvarı bileşimleri gibi konularda farklılık gösterdiğini belirtiyor. Bu farklılıkların onları hangi üst âlemde (domain) yerleştirdiğini soruyor.
- Bakteriler ve Arkelerin Ortak Özellikleri: Her iki canlı grubu da prokaryottur. Yani, hücrelerinde belirgin bir çekirdek zarı ile çevrili çekirdekleri ve zarlı organelleri (mitokondri, kloroplast gibi) bulunmaz. Genetik materyalleri sitoplazmada serbest halde bulunur. Bu ortak özellikler nedeniyle uzun süre "Monera" âlemi altında toplanmışlardır.
- Bakteriler ve Arkelerin Temel Farklılıkları: Bakterilerin hücre duvarı genellikle peptidoglikan adı verilen özel bir polimerden oluşurken, arkelerin hücre duvarı peptidoglikan içermez; bunun yerine psödopeptidoglikan, glikoproteinler veya proteinlerden oluşabilir. Ayrıca, hücre zarı lipidlerinin bileşimi (ester bağları vs. eter bağları) ve genetik yapıları (RNA polimeraz enzimleri, ribozomal RNA dizilimleri) bakımından da önemli farklılıklar gösterirler. İlginç bir şekilde, arkeler bazı genetik ve metabolik özellikler açısından ökaryotlara (bizim de dahil olduğumuz canlı grubu) bakterilerden daha yakındır.
- Sınıflandırmadaki Yeri: Bu önemli farklılıklar, bilim insanlarını canlıları üç ana "üst âlem" (domain) altında sınıflandırmaya yöneltmiştir. Bu üst âlemler şunlardır: Bakteriler (Bacteria), Arkeler (Archaea) ve Ökaryotlar (Eukarya). Bu sınıflandırma, canlıların evrimsel tarihini ve biyokimyasal çeşitliliğini daha doğru bir şekilde yansıtır.
- Seçenek A'yı Değerlendirelim: Her ikisi de Ökaryotlar âlemindedir. Yanlış. Bakteriler ve arkeler prokaryottur, ökaryot değildir. Ökaryotlar, çekirdeği ve zarlı organelleri olan canlılardır.
- Seçenek B'yi Değerlendirelim: Bakteriler ve Arkeler farklı üst âlemlerde yer alır. Doğru. Yukarıda açıklandığı gibi, Bakteriler üst âlemi ve Arkeler üst âlemi olmak üzere iki ayrı üst âlemde yer alırlar. Bu, onların genetik ve biyokimyasal farklılıklarının bir sonucudur.
- Seçenek C'yi Değerlendirelim: Her ikisi de Protistler âlemindedir. Yanlış. Protistler, ökaryotlar üst âleminin bir grubudur ve genellikle tek hücreli ökaryotları içerir. Bakteriler ve arkeler prokaryottur ve protist değildir.
- Seçenek D'yi Değerlendirelim: Bakteriler Bitkiler âleminde, Arkeler Mantarlar âlemindedir. Yanlış. Bitkiler ve Mantarlar, Ökaryotlar üst âleminin içindeki âlemlerdir. Bakteriler ve arkeler prokaryottur ve bu âlemlere ait değildir.
- Seçenek E'yi Değerlendirelim: Her ikisi de Hayvanlar âlemindedir. Yanlış. Hayvanlar da Ökaryotlar üst âleminin bir âlemidir. Bakteriler ve arkeler prokaryottur ve bu âleme ait değildir.
Bu nedenle, bakteriler ve arkeler arasındaki genetik ve biyokimyasal farklılıklar, onların ayrı üst âlemlerde sınıflandırılmasını gerektirir.
Cevap B seçeneğidir.
