Bu soru, canlıların temel özelliklerinden biri olan yaşam olayları ile ilgili temel bir kavramı ölçmektedir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım:
- A) Homeostazi: Homeostazi, canlıların iç ortamlarını (vücut sıcaklığı, kan basıncı, pH değeri vb.) dengede tutma çabasıdır. Yani, değişen dış koşullara rağmen iç dengenin korunmasıdır. Örneğin, terleyerek vücut sıcaklığımızı sabit tutmamız homeostaziye bir örnektir. Bu, yapım ve yıkım olaylarını doğrudan kapsamaz.
- B) Adaptasyon: Adaptasyon, canlıların yaşadıkları çevreye uyum sağlamaları için zaman içinde geliştirdikleri özelliklerdir. Bu özellikler genetik olabilir ve nesilden nesile aktarılabilir. Örneğin, bir çöl bitkisinin su kaybını önlemek için geliştirdiği kalın yapraklar adaptasyondur. Adaptasyon, uzun süreli bir süreçtir ve yapım-yıkım olaylarının toplamı değildir.
- C) Metabolizma: Metabolizma, canlı organizmalarda gerçekleşen tüm kimyasal reaksiyonların toplamıdır. Bu reaksiyonlar iki ana kategoriye ayrılır:
- Anabolizma (Yapım): Küçük moleküllerin birleşerek daha büyük ve kompleks moleküller oluşturduğu süreçlerdir. Örneğin, fotosentezde karbondioksit ve suyun birleşerek glikoz oluşturması anabolik bir olaydır.
- Katabolizma (Yıkım): Büyük ve kompleks moleküllerin parçalanarak daha küçük moleküllere ayrıldığı süreçlerdir. Örneğin, sindirim sırasında besinlerin parçalanması veya hücre solunumu ile glikozun enerjiye dönüştürülmesi katabolik olaylardır.
Dolayısıyla, metabolizma hem yapım (anabolizma) hem de yıkım (katabolizma) olaylarını kapsar. Bu nedenle doğru cevap metabolizmadır.
- D) Boşaltım: Boşaltım, canlıların metabolik faaliyetleri sonucu oluşan atık maddeleri vücuttan uzaklaştırma işlemidir. Örneğin, terleme veya idrar yoluyla zararlı maddelerin atılması boşaltımdır. Bu, yapım ve yıkım olaylarının sonucu oluşan atıkların uzaklaştırılmasıdır, ancak tüm yapım ve yıkım olaylarını kapsamaz.
- E) Üreme: Üreme, canlıların kendilerine benzer yeni bireyler oluşturmasıdır. Bu, türün devamlılığını sağlar. Üreme, yapım ve yıkım olaylarını içerse de, bu olayların tümünü ifade etmez.
Açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, canlıların gerçekleştirdiği yapım (anabolizma) ve yıkım (katabolizma) olaylarının tümüne metabolizma adı verilir.
Cevap C seçeneğidir.
