Aşağıdaki özelliklerden hangisi, Bakteriler, Arkeler ve Ökaryotlar üst âlemlerinin tamamı için ortak olarak kabul edilemez?
A) Ribozom organeline sahip olma
B) Hücre zarına sahip olma
C) Genetik materyal olarak DNA bulundurma
D) Hücre duvarına sahip olma
E) Protein sentezi yapma
Sevgili öğrenciler, bu soru, canlıların temel özelliklerini ve sınıflandırılmasını anlamamız için çok önemli. Bakteriler, Arkeler ve Ökaryotlar, Dünya üzerindeki tüm canlıları kapsayan üç büyük üst âlemdir. Şimdi, verilen özelliklerin bu üç üst âlemin tamamı için ortak olup olmadığını adım adım inceleyelim:
- A) Ribozom organeline sahip olma: Ribozomlar, tüm canlı hücrelerde protein sentezinden sorumlu evrensel organellerdir. Bakterilerde, Arkelerde ve Ökaryotlarda (sitoplazmada, mitokondride ve kloroplastta) ribozomlar bulunur. Dolayısıyla bu özellik ortaktır.
- B) Hücre zarına sahip olma: Hücre zarı, her hücrenin dış sınırını oluşturan ve hücre içi ortamı dış ortamdan ayıran temel bir yapıdır. Tüm Bakteriler, Arkeler ve Ökaryotlar hücre zarına sahiptir. Bu özellik de ortaktır.
- C) Genetik materyal olarak DNA bulundurma: DNA (Deoksiribonükleik Asit), tüm hücresel yaşam formlarının genetik bilgisini taşıyan moleküldür. Bakterilerde, Arkelerde ve Ökaryotlarda genetik materyal olarak DNA bulunur. Bu özellik de ortaktır.
- D) Hücre duvarına sahip olma: Hücre duvarı, hücre zarının dışında bulunan ve hücreye destek ile koruma sağlayan bir yapıdır.
- Bakterilerin çoğunda peptidoglikan yapılı hücre duvarı bulunur.
- Arkelerin çoğunda psödopeptidoglikan veya protein yapılı hücre duvarı bulunur, ancak bazı Arkelerde hücre duvarı yoktur.
- Ökaryotlarda ise durum farklıdır: Bitki hücrelerinde selüloz yapılı, mantar hücrelerinde kitin yapılı hücre duvarı bulunurken, hayvan hücrelerinde ve bazı protistlerde hücre duvarı bulunmaz.
Bu durumda, hayvanlar gibi bazı önemli ökaryot gruplarında hücre duvarı bulunmadığı için, bu özellik üç üst âlemin tamamı için ortak kabul edilemez.
- E) Protein sentezi yapma: Protein sentezi, genetik bilginin proteinlere dönüştürülmesi sürecidir ve tüm canlı hücrelerin temel yaşamsal faaliyetlerinden biridir. Ribozomlara sahip olmaları nedeniyle Bakteriler, Arkeler ve Ökaryotlar protein sentezi yaparlar. Bu özellik de ortaktır.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, hücre duvarı tüm canlı üst âlemlerinin tamamında ortak olarak bulunmayan bir özelliktir.
Cevap D seçeneğidir.
