8. sınıf inkılap tarihi 1. dönem 2. yazılı 2. senaryo Test 1

Sevr Antlaşması'nın hukuken geçersiz sayılmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) İtilaf Devletleri arasında anlaşmazlık çıkması
B) Mustafa Kemal'in antlaşmayı imzalamaması
C) Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından onaylanmaması
D) Antlaşma maddelerinin çok ağır olması

Sevgili öğrenciler, bu soru, tarihimizin önemli dönüm noktalarından biri olan Sevr Antlaşması'nın hukuki geçerliliği üzerine odaklanmaktadır. Bir antlaşmanın uluslararası hukukta ve bir devletin kendi iç hukukunda geçerli sayılabilmesi için belirli şartları yerine getirmesi gerekir. Şimdi bu şartları ve Sevr Antlaşması'nın durumunu adım adım inceleyelim:

• Bir Antlaşmanın Hukuken Geçerli Olması İçin Ne Gerekir?

  Uluslararası hukukta bir antlaşmanın yürürlüğe girmesi ve bir devlet için bağlayıcı hale gelmesi için genellikle iki temel aşama vardır: imzalanması ve onaylanması (ratifikasyon). İmzalanma, devletin temsilcilerinin antlaşma metni üzerinde anlaştığını gösterir. Ancak çoğu anayasal düzene sahip devlette, antlaşmanın devlet için bağlayıcı hale gelmesi için yasama organı (parlamento veya meclis) tarafından onaylanması gerekir. Bu onay süreci, antlaşmanın devletin egemenlik hakları ve halkın iradesiyle uyumlu olup olmadığını denetler.

• Osmanlı Devleti'nde Durum Nasıldı?

  Osmanlı Devleti'nde, Kanun-i Esasi (Anayasa) gereği, uluslararası antlaşmaların yürürlüğe girebilmesi için Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından onaylanması şarttı. Bu, antlaşmanın sadece hükümet tarafından imzalanmasının yeterli olmadığı, aynı zamanda halkın temsilcilerinin de onayını alması gerektiği anlamına geliyordu.

• Sevr Antlaşması Neden Geçersiz Sayıldı?

  Sevr Antlaşması, 10 Ağustos 1920'de Osmanlı Hükümeti'nin temsilcileri tarafından imzalanmıştır. Ancak bu antlaşma, yukarıda bahsettiğimiz hukuki süreci tamamlayamamıştır. Antlaşma imzalandığında, Osmanlı Mebusan Meclisi zaten İtilaf Devletleri tarafından dağıtılmıştı (18 Mart 1920). Dolayısıyla, antlaşmayı onaylayacak yasal bir meclis bulunmuyordu. Daha sonra Ankara'da açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) ise bu antlaşmayı kesinlikle reddetmiş ve imzalayanları vatan haini ilan etmiştir. Bu nedenle, Sevr Antlaşması, Osmanlı Anayasası'na göre gerekli olan Mebusan Meclisi onayını almadığı için hukuken hiçbir zaman yürürlüğe girmemiş, yani geçersiz kalmıştır.

• Diğer Seçenekler Neden Doğru Değil?
  • A) İtilaf Devletleri arasında anlaşmazlık çıkması: İtilaf Devletleri arasındaki anlaşmazlıklar, antlaşmanın uygulanmasını zorlaştırabilir veya geciktirebilir, ancak antlaşmanın Osmanlı Devleti açısından hukuken geçersiz olmasının temel nedeni değildir.
  • B) Mustafa Kemal'in antlaşmayı imzalamaması: Mustafa Kemal Paşa, o dönemde Osmanlı Hükümeti'nin bir temsilcisi olarak antlaşmayı imzalayanlar arasında değildi. Onun antlaşmayı reddetmesi ve Milli Mücadele'yi başlatması, antlaşmanın fiilen uygulanamamasına ve yerine Lozan Antlaşması'nın geçmesine neden olmuştur. Ancak bu, antlaşmanın hukuken geçersiz olmasının doğrudan nedeni değildir; hukuki geçersizlik, iç hukuktan kaynaklanır.
  • D) Antlaşma maddelerinin çok ağır olması: Antlaşma maddelerinin ağır olması, Osmanlı halkı ve yöneticileri tarafından kabul edilemez bulunmasının ve Milli Mücadele'nin başlamasının temel nedenlerinden biridir. Ancak bir antlaşmanın maddelerinin ağır olması, onu otomatik olarak hukuken geçersiz kılmaz. Hukuki geçerlilik, onay süreçleriyle ilgilidir, içeriğin ağırlığıyla değil.

Bu açıklamalar ışığında, Sevr Antlaşması'nın hukuken geçersiz sayılmasının temel nedeni, Osmanlı Anayasası'na göre zorunlu olan Mebusan Meclisi tarafından onaylanmamasıdır.

Cevap C seçeneğidir.