Aşağıdakilerden hangisi İslam düşüncesinde insanın temel özelliklerinden biri değildir?
A) Akıl sahibi olması
B) Sorumluluk sahibi olması
C) Özgür iradeye sahip olması
D) Doğal içgüdülerle hareket etmesi
E) Ahlaki değerlere sahip olması
Sevgili öğrenciler, bu soru İslam düşüncesinde insanın temel özelliklerini anlamamızı istiyor. İnsan, İslam inancına göre özel bir yaratılıştır ve diğer varlıklardan farklı kılan birçok özelliğe sahiptir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı bulalım:
- A) Akıl sahibi olması: İslam düşüncesinde insanı diğer canlılardan ayıran en önemli özelliklerden biri akıl sahibi olmasıdır. Akıl sayesinde insan düşünebilir, sorgulayabilir, doğruyu yanlışı ayırt edebilir ve evreni anlayabilir. Bu özellik, insanın sorumluluk almasının da temelidir. Dolayısıyla bu, insanın temel bir özelliğidir.
- B) Sorumluluk sahibi olması: Akıl ve özgür iradeye sahip olan insan, yaptığı eylemlerden sorumludur. İslam'da "taklif" adı verilen bu sorumluluk, insanın Allah'a karşı görevlerini yerine getirmesi ve dünyadaki davranışlarından hesap verecek olması anlamına gelir. Bu da insanın temel bir özelliğidir.
- C) Özgür iradeye sahip olması: İslam'a göre insan, iyiyi veya kötüyü seçme konusunda sınırlı da olsa bir özgür iradeye (irade-i cüziyye) sahiptir. Bu özgür irade sayesinde insan seçimler yapar ve bu seçimlerinin sonuçlarına katlanır. Sorumluluk da zaten bu özgür iradenin bir sonucudur. Bu da insanın temel bir özelliğidir.
- D) Doğal içgüdülerle hareket etmesi: İnsan elbette açlık, susuzluk, korunma gibi doğal içgüdülere sahiptir. Ancak İslam düşüncesinde insan, sadece bu içgüdülerle hareket eden bir varlık değildir. İnsan, aklı ve iradesi sayesinde içgüdülerini kontrol edebilir, yönlendirebilir ve hatta aşabilir. Hayvanlar doğal içgüdüleriyle hareket ederken, insan akıl ve ahlakla hareket etme potansiyeline sahiptir. Dolayısıyla, insanın sadece doğal içgüdülerle hareket etmesi, İslam düşüncesinde insanın temel bir özelliği olarak görülmez; aksine insan bu durumun ötesine geçmelidir.
- E) Ahlaki değerlere sahip olması: İslam, insanın fıtratında (doğasında) iyilik ve ahlaki değerlere yönelme potansiyeli olduğunu kabul eder. İnsan, vicdan sahibi bir varlıktır ve doğru ile yanlışı ayırt etme yeteneğine sahiptir. Ahlaki değerlere bağlılık, insanın kemale ermesi için vazgeçilmezdir. Bu da insanın temel bir özelliğidir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, İslam düşüncesinde insan akıl, sorumluluk, özgür irade ve ahlaki değerlerle donatılmış özel bir varlıktır. Sadece doğal içgüdülerle hareket etmek, insanın bu üstün özelliklerini göz ardı etmek anlamına gelir.
Cevap D seçeneğidir.
