Sevgili öğrenciler, bu soru, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş dönemindeki önemli dış politika konularından biri olan Musul sorunu ve bu sorunu çözen Ankara Antlaşması (1926) hakkındadır. Gelin, bu önemli konuyu adım adım inceleyelim:
- Musul Sorununun Ortaya Çıkışı: Birinci Dünya Savaşı sonrası Osmanlı İmparatorluğu'nun dağılmasıyla birlikte, Musul vilayeti stratejik konumu ve zengin petrol yatakları nedeniyle İngiltere ve yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti arasında bir anlaşmazlık konusu haline gelmiştir. Lozan Barış Konferansı'nda bu sorun çözülememiş ve İngiltere ile Türkiye arasında ikili görüşmelere bırakılmıştır.
- Milletler Cemiyeti'nin Rolü: İkili görüşmelerden de bir sonuç alınamayınca, konu Milletler Cemiyeti'ne taşınmıştır. Milletler Cemiyeti, Musul'un İngiliz mandası altındaki Irak'a bırakılması yönünde bir karar almıştır. Bu karar, Türkiye tarafından kabul edilmemiştir.
- Ankara Antlaşması (1926): Milletler Cemiyeti'nin kararı ve bölgedeki gelişmelerin ardından, Türkiye ile İngiltere (Irak adına) arasında 5 Haziran 1926 tarihinde Ankara Antlaşması imzalanmıştır. Bu antlaşma ile Musul sorunu kesin olarak çözüme kavuşturulmuştur.
- Antlaşmanın İçeriği ve Musul'un Kaderi: Ankara Antlaşması'na göre, Musul vilayeti İngiliz mandası altındaki Irak'a bırakılmıştır. Bu karara karşılık olarak, Irak petrol gelirlerinin %10'u 25 yıl süreyle Türkiye'ye verilecekti. Ancak Türkiye, bu payı 500.000 İngiliz sterlini karşılığında peşin olarak almayı kabul etmiştir.
- Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Türkiye: Musul, Ankara Antlaşması ile Türkiye'ye bırakılmamıştır.
- B) Fransa: Fransa'nın Musul konusunda doğrudan bir talebi veya antlaşmada bir rolü bulunmamaktadır.
- C) İngiltere: İngiltere, Musul'u doğrudan kendi topraklarına katmamış, mandası altındaki Irak'a bırakmıştır.
- D) Irak: Antlaşma sonucunda Musul, İngiliz mandası altındaki Irak'a bırakılmıştır.
Bu bilgiler ışığında, Ankara Antlaşması (1926) ile Musul, İngiliz mandası altındaki Irak'a bırakılmıştır.
Cevap D seçeneğidir.
