Sevgili öğrenciler, bu soruda fiziksel değişim kavramını anlamamız gerekiyor. Maddenin değişimlerini iki ana başlık altında inceleyebiliriz: fiziksel değişimler ve kimyasal değişimler.
- Fiziksel değişim: Maddenin sadece dış görünüşünde, şeklinde, boyutunda veya fiziksel halinde (katı, sıvı, gaz) meydana gelen değişimlerdir. Maddenin kimyasal yapısı değişmez, yani yeni bir madde oluşmaz. Bu tür değişimler genellikle geri döndürülebilir. Örneğin, suyun buharlaşması, buzun erimesi, kağıdın yırtılması.
- Kimyasal değişim: Maddenin iç yapısında, kimyasal bileşiminde meydana gelen değişimlerdir. Bu değişimler sonucunda tamamen yeni maddeler oluşur ve maddenin kimliği değişir. Genellikle geri döndürülemezler. Örneğin, yanma, paslanma, çürüme, pişme.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Demirin paslanması: Demir, oksijen ve su ile tepkimeye girerek demir oksit (pas) adı verilen yeni bir madde oluşturur. Bu, demirin kimyasal yapısının değiştiği bir süreçtir. Dolayısıyla kimyasal bir değişimdir.
- B) Kağıdın yanması: Kağıt yandığında, oksijenle tepkimeye girerek kül, duman (karbondioksit, su buharı) gibi tamamen farklı maddeler oluşturur. Kağıdın kimyasal yapısı değişir ve eski haline geri döndürülemez. Bu da kimyasal bir değişimdir.
- C) Suyun donması: Su (sıvı halde) donduğunda buz (katı halde) haline gelir. Her iki durumda da madde hala H₂O'dur, yani kimyasal yapısı değişmemiştir. Sadece fiziksel hali değişmiştir. Buz tekrar eritilerek suya dönüştürülebilir. Bu nedenle fiziksel bir değişimdir.
- D) Yemeğin pişmesi: Yemek pişirilirken, ısı etkisiyle yiyeceklerin içindeki proteinler, karbonhidratlar ve yağlar gibi maddelerin kimyasal yapıları değişir. Bu değişimler sonucunda yemeğin tadı, kokusu, rengi ve dokusu farklılaşır. Pişmiş bir yiyecek eski çiğ haline geri döndürülemez. Bu da kimyasal bir değişimdir.
Bu açıklamalara göre, suyun donması maddenin kimyasal yapısını değiştirmeyen, sadece fiziksel halini değiştiren bir olay olduğu için fiziksel bir değişimdir.
Cevap C seçeneğidir.
