Sevgili öğrenciler, bu soruda Türk edebiyatının önemli eserlerinden biri olan Kutadgu Bilig'in hangi nazım şekliyle yazıldığını bulacağız. Öncelikle Kutadgu Bilig'i ve seçeneklerdeki nazım şekillerini kısaca hatırlayalım:
- Kutadgu Bilig Nedir? Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacip tarafından 11. yüzyılda Karahanlı Türkçesiyle yazılmış, siyasetname ve nasihatname türünde didaktik (öğretici) bir eserdir. "Mutluluk Veren Bilgi" anlamına gelir ve devlet yönetimi, insan ilişkileri, ahlak gibi konuları ele alır.
- Nazım Şekli Nedir? Bir şiirin dış yapısını, yani ölçüsünü, uyak düzenini, birimini (dize, beyit, dörtlük) ve genel kompozisyonunu belirleyen kalıba nazım şekli denir.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Koşma: Koşma, Halk edebiyatına ait bir nazım şeklidir. Genellikle hece ölçüsüyle (11'li hece) ve dörtlükler halinde yazılır. Aşk, doğa, yiğitlik gibi konuları işler. Kutadgu Bilig, Divan edebiyatı geleneğine yakın ve çok uzun bir eser olduğu için koşma olamaz.
- B) Gazel: Gazel, Divan edebiyatının en yaygın nazım şekillerinden biridir. Beyitler (iki dizeli bölümler) halinde ve aruz ölçüsüyle yazılır. Genellikle 5-15 beyit arasında değişir ve aşk, şarap, güzellik gibi lirik konuları işler. Kutadgu Bilig, binlerce beyitten oluşan ve öğretici bir eser olduğu için gazel olamaz.
- C) Mesnevi: Mesnevi, Divan edebiyatında uzun hikayeleri, destanları, didaktik eserleri anlatmak için kullanılan bir nazım şeklidir. Her beyit kendi arasında uyaklıdır (aa, bb, cc...). Bu özellik, şaire uzun bir konuyu anlatırken uyak bulma kolaylığı sağlar. Aruz ölçüsünün kısa kalıplarıyla yazılır. Kutadgu Bilig gibi binlerce beyitten oluşan, didaktik ve anlatmaya dayalı eserler için en uygun nazım şekli mesnevidir.
- D) Kaside: Kaside, Divan edebiyatında din ve devlet büyüklerini övmek amacıyla yazılan uzun şiirlerdir. Genellikle 33-99 beyit arasında değişir ve aruz ölçüsüyle yazılır. Belirli bir uyak düzeni ve bölümleri vardır. Kutadgu Bilig bir övgü şiiri değil, bir siyasetname olduğu için kaside değildir.
- E) Müstezat: Müstezat, Divan edebiyatında gazelin özel bir biçimidir. Her uzun dizenin sonuna kısa bir dize eklenerek oluşturulur. Kutadgu Bilig'in genel yapısına uygun değildir.
Kutadgu Bilig, binlerce beyitten oluşan, her beytin kendi arasında uyaklı olduğu (aa, bb, cc...) ve aruz ölçüsüyle yazılmış uzun bir eserdir. Bu özellikler, mesnevi nazım şeklinin temel özellikleridir. Eserin didaktik (öğretici) ve anlatmaya dayalı yapısı da mesnevi nazım şeklinin kullanım amacına tamamen uyar.
Cevap C seçeneğidir.
