İşte istediğiniz formatta ve kurallara uygun olarak hazırlanmış 12. sınıf biyoloji 1. dönem 2. yazılı Test 1 konu özeti:
🎓 12. sınıf biyoloji 1. dönem 2. yazılı Test 1 - Ders Notu
Bu test, genellikle genetik şifre, protein sentezi, DNA replikasyonu, RNA çeşitleri ve mutasyonlar gibi temel moleküler biyoloji konularını kapsar. Başarılar!
📌 Genetik Şifre ve Kodonlar
Genetik şifre, DNA'daki bilginin proteinlere nasıl dönüştürüldüğünü belirleyen kurallar bütünüdür. Kodonlar ise mRNA üzerindeki üçlü nükleotit dizileridir ve her bir kodon bir amino asidi temsil eder.
- Genetik şifre evrenseldir (neredeyse tüm canlılarda aynıdır).
- Her kodon bir amino asidi belirtir (ancak bazı amino asitler birden fazla kodonla belirtilebilir).
- Başlangıç kodonu (AUG) metionini kodlar ve protein sentezini başlatır.
- Durdurma kodonları (UAA, UAG, UGA) herhangi bir amino asidi kodlamaz ve protein sentezini sonlandırır.
⚠️ Dikkat: Kodonlar mRNA üzerinde bulunur, DNA üzerinde değil!
📌 Protein Sentezi (Translasyon)
Protein sentezi, mRNA'daki genetik bilginin ribozomlar tarafından okunarak amino asitlerin birleştirilmesiyle proteinlerin oluşturulması sürecidir.
- mRNA, çekirdekten ribozoma taşınır.
- tRNA'lar, mRNA'daki kodonlara uygun antikodonları taşıyarak doğru amino asitleri ribozoma getirir.
- Amino asitler, peptit bağları ile birbirine bağlanarak polipeptit zincirini oluşturur.
- Polipeptit zinciri katlanarak fonksiyonel bir protein haline gelir.
💡 İpucu: tRNA'nın görevi amino asit taşımaktır. mRNA'yı okuyarak doğru amino asidi getirir.
📌 DNA Replikasyonu
DNA replikasyonu, DNA'nın kendini eşlemesi işlemidir. Bu işlem, hücre bölünmesi öncesinde genetik bilginin doğru bir şekilde yeni hücrelere aktarılmasını sağlar.
- DNA replikasyonu yarı korunumlu (semikonservatif) bir süreçtir; yani her yeni DNA molekülü, bir eski ve bir yeni iplik içerir.
- DNA polimeraz enzimi, yeni DNA ipliğini sentezler.
- Replikasyon orijin noktalarında başlar ve her iki yöne doğru ilerler.
- DNA ligaz enzimi, DNA parçacıklarını (Okazaki fragmentleri) birleştirir.
📝 Not: DNA polimeraz sadece 3' -> 5' yönünde okuma yapar ve 5' -> 3' yönünde sentezler.
📌 RNA Çeşitleri
RNA (ribonükleik asit), DNA'ya benzer bir nükleik asittir, ancak farklı işlevlere sahiptir. Üç ana RNA çeşidi vardır:
- mRNA (mesajcı RNA): Genetik bilgiyi DNA'dan ribozomlara taşır.
- tRNA (taşıyıcı RNA): Amino asitleri ribozomlara taşır ve mRNA'daki kodonlara uygun antikodonları içerir.
- rRNA (ribozomal RNA): Ribozomların yapısında bulunur ve protein sentezinde rol oynar.
⚠️ Dikkat: RNA, DNA'dan farklı olarak timin (T) yerine urasil (U) bazını içerir.
📌 Mutasyonlar
Mutasyonlar, DNA dizisindeki kalıcı değişikliklerdir. Mutasyonlar genlerde, kromozomlarda veya genomun tamamında meydana gelebilir.
- Nokta mutasyonları: Tek bir baz çiftini etkileyen mutasyonlardır (örneğin, baz değişimi, ekleme veya silinme).
- Frameshift (Çerçeve kayması) mutasyonları: Ekleme veya silinme sonucu okuma çerçevesinin kaymasına neden olur.
- Kromozom mutasyonları: Kromozom yapısında veya sayısında değişikliklere neden olur.
💡 İpucu: Mutasyonlar her zaman zararlı olmak zorunda değildir. Bazı mutasyonlar canlıya avantaj sağlayabilir veya nötr olabilir.
