11. sınıf edebiyat 1. dönem 1. yazılı 2. senaryo Test 1

Aşağıdakilerden hangisi, Tanzimat Dönemi romanının özelliklerinden biri değildir?

A) Romanlarda genellikle yanlış Batılılaşma, esaret, görücü usulü evlilik gibi konular işlenir.
B) Olay örgüsü genellikle tek boyutludur ve karakterler ya iyidir ya da kötüdür.
C) Romanlarda sık sık tesadüflere yer verilir.
D) Roman kahramanları genellikle toplumun farklı kesimlerinden seçilir.
E) Realizm ve natüralizm akımlarının etkisi görülür.

Merhaba sevgili öğrenciler,

Tanzimat Dönemi, Türk edebiyatında Batılılaşma hareketlerinin başladığı, roman türünün ilk örneklerinin verildiği önemli bir dönemdir. Bu dönem romanlarının kendine özgü bazı özellikleri vardır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek, hangisinin bu özelliklerden biri olmadığını bulalım:

• A) Romanlarda genellikle yanlış Batılılaşma, esaret, görücü usulü evlilik gibi konular işlenir.

  Bu ifade, Tanzimat Dönemi romanlarının en belirgin özelliklerinden biridir. Toplumsal sorunlara parmak basma amacı taşıyan bu romanlarda, Batılılaşmanın yanlış anlaşılması (örneğin, alafrangalık özentisi), kölelik ve cariyelik gibi sosyal yaralar ile görücü usulü evliliklerin yol açtığı dramlar sıkça işlenmiştir. Namık Kemal'in "İntibah", Recaizade Mahmut Ekrem'in "Araba Sevdası", Sami Paşazade Sezai'nin "Sergüzeşt" gibi eserler bu konulara örnek teşkil eder.

• B) Olay örgüsü genellikle tek boyutludur ve karakterler ya iyidir ya da kötüdür.

  Tanzimat romanları, okuyucuya bir şeyler öğretme (didaktik) amacı taşıdığı için, karakterler genellikle "iyi" ve "kötü" olarak keskin çizgilerle ayrılır. İyi karakterler ödüllendirilir, kötü karakterler cezalandırılır. Bu durum, olay örgüsünün de daha basit ve tek boyutlu olmasına neden olur. Karakterlerin psikolojik derinlikleri pek işlenmez.

• C) Romanlarda sık sık tesadüflere yer verilir.

  Erken dönem Tanzimat romanları, Fransız Romantizm akımının etkisiyle, olayları ilerletmek veya düğümleri çözmek için sıkça tesadüflere başvurur. Kahramanların beklenmedik karşılaşmaları, kaybolan eşyaların aniden bulunması gibi durumlar, bu romanlarda sıkça karşımıza çıkar. Bu durum, dönemin romanlarının eleştirilen yönlerinden biridir.

• D) Roman kahramanları genellikle toplumun farklı kesimlerinden seçilir.

  Divan edebiyatının soyut ve idealize edilmiş tiplerinin aksine, Tanzimat romanı toplumsal gerçekliğe yönelmiştir. Her ne kadar ağırlıklı olarak İstanbul ve çevresindeki aydın, zengin veya orta sınıf karakterler işlense de, köleler, cariyeler, tüccarlar, memurlar gibi farklı sosyal tabakalardan karakterlere yer verilerek toplumun çeşitli kesimlerinin sorunları ele alınmaya başlanmıştır. Bu, Türk romanının toplumsal çeşitliliğe açılan ilk adımıdır.

• E) Realizm ve natüralizm akımlarının etkisi görülür.

  Tanzimat Dönemi romanı, başlangıçta **Romantizm** akımının güçlü etkisi altındadır (özellikle Namık Kemal gibi birinci kuşak yazarlar). Dönemin sonlarına doğru (Recaizade Mahmut Ekrem, Sami Paşazade Sezai, Nabizade Nazım gibi ikinci kuşak yazarlarla birlikte) **Realizm** akımının etkileri görülmeye başlar ve romanlarda gözlem, gerçekçi betimlemeler artar. Ancak **Natüralizm** akımı, Tanzimat Dönemi'nde henüz tam anlamıyla etkili olmamıştır. Natüralizm, daha çok Servet-i Fünun ve Milli Edebiyat dönemlerinde belirginleşen bir akımdır. Dolayısıyla, Tanzimat romanının genel bir özelliği olarak hem Realizm hem de Natüralizm'in etkisinin görüldüğünü söylemek doğru değildir. Realizm'in başlangıcı olsa da, Natüralizm bu dönem için erken bir ifadedir.

Bu açıklamalar ışığında, Tanzimat Dönemi romanının genel özelliklerinden biri olmayan seçenek E'dir.

Cevap E seçeneğidir.