🎓 10. sınıf coğrafya 1. dönem 2. yazılı örnek sorular, cevapları ve çözümleri Test 1 - Ders Notu
Bu test, harita bilgisi, coğrafi koordinatlar, ölçekler, Türkiye'nin coğrafi konumu ve etkileri gibi temel coğrafya konularını kapsamaktadır. Başarılar!
📌 Harita Bilgisi
Haritalar, yeryüzünün veya bir bölümünün belirli bir oranda küçültülerek düzleme aktarılmasıdır. Haritalarda yer şekilleri, şehirler, yollar gibi birçok bilgi gösterilir.
- Haritalarda kullanılan temel unsurlar: Başlık, lejant (harita anahtarı), ölçek, yön oku ve koordinat sistemidir.
- Lejant, haritada kullanılan sembollerin ve renklerin ne anlama geldiğini açıklar.
- Yön oku genellikle kuzeyi gösterir.
⚠️ Dikkat: Harita üzerindeki mesafeler, gerçek mesafelerle aynı değildir. Ölçek sayesinde gerçek mesafeler hesaplanabilir.
📌 Coğrafi Koordinatlar (Enlem ve Boylam)
Yeryüzündeki herhangi bir noktanın yerini belirlemek için kullanılan sanal çizgilerdir. Enlem (paralel) ve boylam (meridyen) olmak üzere iki çeşidi vardır.
- Enlem, Ekvator'a olan uzaklığı derece cinsinden ifade eder. Ekvator 0° enlemidir.
- Boylam, başlangıç meridyeni olan Greenwich'e olan uzaklığı derece cinsinden ifade eder. Greenwich 0° boylamıdır.
- Türkiye, 36° - 42° Kuzey enlemleri ve 26° - 45° Doğu boylamları arasında yer alır.
💡 İpucu: Enlem değerleri kuzeye doğru arttıkça sıcaklık genellikle azalır (yükselti ve diğer faktörler sabitse).
📌 Ölçekler
Harita üzerindeki bir uzunluğun, gerçek hayattaki uzunluğa oranıdır. Kesir ölçek ve çizgi ölçek olmak üzere iki temel türü vardır.
- Kesir ölçek, 1/100.000 gibi bir oranla ifade edilir. Bu, harita üzerindeki 1 cm'nin, gerçekte 100.000 cm (1 km) olduğu anlamına gelir.
- Çizgi ölçek, harita üzerinde çizgi ile gösterilen ve belirli uzunlukların gerçekte ne kadar mesafeye karşılık geldiğini gösteren bir araçtır.
- Büyük ölçekli haritalar daha detaylıdır ve küçük alanları gösterir (örneğin, şehir planları). Küçük ölçekli haritalar ise daha geniş alanları gösterir (örneğin, dünya haritası).
⚠️ Dikkat: Ölçek küçüldükçe ayrıntı azalır, gösterilen alan genişler.
📌 Türkiye'nin Coğrafi Konumu ve Etkileri
Türkiye, Asya ve Avrupa kıtalarının kesişim noktasında bulunur. Bu durum, ikliminden ekonomisine kadar birçok alanda etkili olur.
- Türkiye'nin matematik konumu (enlem ve boylam değerleri), dört mevsimin belirgin olarak yaşanmasına ve ılıman iklimin görülmesine neden olur.
- Türkiye'nin özel konumu (denizlere, boğazlara, dağlara, yeraltı kaynaklarına yakınlığı), ulaşım, ticaret, turizm ve tarım faaliyetlerini etkiler.
- Dağların denize paralel uzanması, kıyı bölgelerinde yağışın fazla olmasına ve iç bölgelere deniz etkisinin az girmesine neden olur.
💡 İpucu: Türkiye'nin üç tarafının denizlerle çevrili olması, kıyı bölgelerinde deniz turizminin gelişmesini sağlamıştır.
