Aşağıdakilerden hangisi Dünya'nın şeklinin sonuçlarından biri değildir?
A) Kutuplara gidildikçe yer çekimi artar.Merhaba sevgili öğrenciler!
Dünya'mızın kendine özgü bir şekli vardır ve bu şekil, gezegenimizde gözlemlediğimiz birçok olayın temel nedenidir. Sorumuzda, bu olaylardan hangisinin Dünya'nın şeklinin bir sonucu olmadığını bulmamız isteniyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
Dünya, kutuplardan basık, Ekvator'dan şişkin bir geoit şeklindedir. Bu durum, kutupların Dünya'nın merkezine Ekvator'dan daha yakın olmasına neden olur. Yer çekimi kuvveti, kütleler arasındaki uzaklığın karesiyle ters orantılıdır ($F = G \frac{m_1 m_2}{r^2}$). Yani, merkeze yaklaştıkça yer çekimi artar. Ayrıca, Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüşünden kaynaklanan merkezkaç kuvveti Ekvator'da en fazla iken, kutuplarda sıfırdır. Bu kuvvet, yer çekimini azaltıcı bir etki yapar. Kutuplara gidildikçe merkezkaç kuvveti azaldığı için yer çekimi daha da artar. Bu durum, Dünya'nın şeklinin doğrudan bir sonucudur.
Dünya kendi ekseni etrafında döner. Bu dönüş sırasında, Ekvator üzerindeki bir nokta, aynı sürede kutuplara yakın bir noktadan daha uzun bir yol kat etmek zorundadır çünkü Ekvator'daki paralel dairesinin çevresi en büyüktür. Çizgisel hız, dönme ekseninden uzaklaştıkça artar. Dünya'nın şekli nedeniyle Ekvator, dönme ekseninden en uzak noktadır. Kutuplara doğru gidildikçe dönme ekseninden uzaklık (paralel dairesinin yarıçapı) azalır, bu da çizgisel hızın azalmasına neden olur ($v = \omega r$). Bu da Dünya'nın şeklinin bir sonucudur.
Dünya'nın küresel (geoid) şekli nedeniyle, Güneş'ten gelen paralel ışınlar Dünya yüzeyine farklı açılarla düşer. Ekvator çevresindeki bölgeler Güneş ışınlarını daha dik açıyla (90 dereceye yakın) alırken, kutuplara doğru gidildikçe ışınların düşme açısı küçülür ve daha eğik hale gelir. Bu durum, Dünya'nın küresel şeklinin doğrudan bir sonucudur.
Bu durum, C seçeneğiyle doğrudan ilişkilidir. Güneş ışınlarının düşme açısı azaldıkça, aynı miktardaki enerji daha geniş bir alana yayılır ve bu da birim alana düşen enerji miktarını azaltır. Ekvator'da ışınlar daha dik geldiği için enerji daha küçük bir alanda yoğunlaşır ve sıcaklıklar yüksek olur. Kutuplara doğru ışınlar daha eğik geldiği için enerji daha geniş bir alana yayılır ve sıcaklıklar düşer. Bu sıcaklık farkı, Güneş ışınlarının düşme açısındaki değişimin bir sonucu olup, bu değişim de Dünya'nın küresel şeklinden kaynaklanır. Dolayısıyla, bu da Dünya'nın şeklinin bir sonucudur.
Mevsimlerin oluşmasının temel nedeni, Dünya'nın Güneş etrafındaki yörüngesi (yıllık hareketi) ve Dünya'nın eksen eğikliğidir (ekseninin yörünge düzlemine yaklaşık $23.5^\circ$ eğik olması). Bu eksen eğikliği sayesinde, yıl boyunca Güneş ışınlarının Dünya üzerindeki düşme açısı ve aydınlanma süresi değişir. Dünya'nın şekli, Güneş ışınlarının düşme açısının Ekvator'dan kutuplara doğru değişmesine neden olsa da, mevsimlerin oluşumunu sağlayan temel faktör eksen eğikliği ve yıllık harekettir. Dünya'nın şekli mevsimlerin oluşumunu doğrudan sağlamaz. Bu nedenle, mevsimlerin oluşumu Dünya'nın şeklinin bir sonucu değildir.
Cevap E seçeneğidir.
