Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruda temel ve türetilmiş büyüklükler arasındaki farkı anlamamız gerekiyor. Fizikteki büyüklükler, tanımlanış biçimlerine göre iki ana kategoriye ayrılır:
- Temel Büyüklükler: Kendiliğinden tanımlanmış, başka hiçbir büyüklükten türetilemeyen, bağımsız büyüklüklerdir. Uluslararası Birim Sistemi (SI) yedi temel büyüklük ve bunlara karşılık gelen temel birim tanımlar:
- Uzunluk (metre, $m$)
- Kütle (kilogram, $kg$)
- Zaman (saniye, $s$)
- Sıcaklık (kelvin, $K$)
- Madde miktarı (mol, $mol$)
- Akım şiddeti (amper, $A$)
- Işık şiddeti (kandela, $cd$)
- Türetilmiş Büyüklükler: İki veya daha fazla temel büyüklüğün matematiksel işlemler (çarpma, bölme vb.) yoluyla bir araya getirilmesiyle elde edilen büyüklüklerdir. Hız, ivme, kuvvet, enerji, güç, basınç, hacim, alan gibi birçok büyüklük türetilmiştir. Türetilmiş büyüklüklerin birimleri de temel birimlerin birleşimiyle oluşur.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Zaman (saniye): Zaman, yukarıda da belirttiğimiz gibi temel bir büyüklüktür ve birimi saniye ($s$) temel bir birimdir.
- B) Akım şiddeti (amper): Akım şiddeti, temel bir büyüklüktür ve birimi amper ($A$) temel bir birimdir.
- C) Uzunluk (metre): Uzunluk, temel bir büyüklüktür ve birimi metre ($m$) temel bir birimdir.
- D) Sıcaklık (kelvin): Sıcaklık, temel bir büyüklüktür ve birimi kelvin ($K$) temel bir birimdir.
- E) Güç (watt): Güç, birim zamanda yapılan iş veya harcanan enerjidir. Matematiksel olarak Güç = İş / Zaman şeklinde ifade edilir. İş (enerji) ise Kuvvet x Yol olarak tanımlanır. Kuvvet de Kütle x İvme olarak tanımlanır. Gördüğünüz gibi güç, kütle, uzunluk ve zaman gibi temel büyüklüklerin bir araya gelmesiyle türetilmiştir. Bu nedenle güç, türetilmiş bir büyüklüktür. Birimi olan watt ($W$) de türetilmiş bir birimdir. Watt birimi, temel birimler cinsinden $kg \cdot m^2/s^3$ olarak ifade edilebilir.
Bu analizlere göre, birimi türetilmiş bir büyüklüğe ait olan nicelik Güç'tür.
Cevap E seçeneğidir.
