Aşağıdakilerden hangisi, Büyük Millet Meclisi'nin açılmasının nedenlerinden biridir?
A) İstanbul Hükümeti'nin İtilaf Devletleri'nin kontrolüne girmesi
B) Saltanatın kaldırılması
C) Halifeliğin ilan edilmesi
D) Cumhuriyetin ilan edilmesi
E) Medeni Kanun'un kabul edilmesi
Sevgili öğrenciler,
Bu soruda, Büyük Millet Meclisi'nin (BMM) açılmasının temel nedenlerinden birini bulmamız isteniyor. BMM, Türk Kurtuluş Savaşı'nın en kritik döneminde, ulusal egemenliği temsil etmek ve ülkenin bağımsızlığını sağlamak amacıyla kurulmuş çok önemli bir kurumdur. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) İstanbul Hükümeti'nin İtilaf Devletleri'nin kontrolüne girmesi: Bu seçenek, BMM'nin açılmasının en önemli nedenlerinden biridir. Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra İtilaf Devletleri, Osmanlı Devleti'nin başkenti İstanbul'u fiilen işgal etmiş ve Osmanlı Hükümeti'ni kendi kontrolleri altına almıştı. Bu durum, ülkenin bağımsızlığını ve ulusal iradesini temsil edecek yeni bir meclisin kurulmasını zorunlu kılmıştır. İstanbul'daki hükümetin işgalcilerin baskısı altında olması, Anadolu'da bağımsız bir direniş hareketinin ve bu hareketi yönetecek bir meclisin ortaya çıkmasına yol açmıştır.
- B) Saltanatın kaldırılması: Saltanat, 1 Kasım 1922 tarihinde kaldırılmıştır. Büyük Millet Meclisi ise 23 Nisan 1920'de açılmıştır. Dolayısıyla saltanatın kaldırılması, BMM'nin açılmasından sonra gerçekleşen bir olaydır ve açılış nedeni olamaz.
- C) Halifeliğin ilan edilmesi: Halifelik, Osmanlı Devleti'nde zaten var olan bir kurumdu. Cumhuriyet döneminde ise 3 Mart 1924 tarihinde kaldırılmıştır. Bu seçenek hem kronolojik olarak hem de içerik olarak yanlıştır.
- D) Cumhuriyetin ilan edilmesi: Cumhuriyet, 29 Ekim 1923 tarihinde ilan edilmiştir. Büyük Millet Meclisi'nin açılış tarihi olan 23 Nisan 1920'den çok sonradır. Bu nedenle Cumhuriyetin ilanı, BMM'nin açılış nedeni olamaz.
- E) Medeni Kanun'un kabul edilmesi: Türk Medeni Kanunu, 17 Şubat 1926 tarihinde kabul edilmiştir. Bu da BMM'nin açılışından çok sonra gerçekleşen bir inkılaptır ve açılış nedeni değildir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, İstanbul Hükümeti'nin işgalcilerin kontrolüne girmesi ve ulusal iradeyi temsil edemez hale gelmesi, Anadolu'da yeni bir ulusal meclisin, yani Büyük Millet Meclisi'nin kurulmasını zorunlu kılan temel nedendir.
Cevap A seçeneğidir.
