11. sınıf tarih 1. dönem 2. yazılı 4. senaryo Test 1

1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı'nın Osmanlı Devleti açısından en yıkıcı sonuçlarından biri olan Küçük Kaynarca Antlaşması'nda yer alan aşağıdaki maddelerden hangisi, Osmanlı'nın egemenlik haklarını doğrudan ihlal eden ve ileride büyük sorunlara yol açan bir hüküm niteliğindedir?

A) Rusya'ya Osmanlı topraklarında konsolosluk açma hakkı tanınması.
B) Kırım'ın bağımsız olması ve dini yönden Osmanlı halifesine bağlı kalması.
C) Rusya'ya kapitülasyonlardan faydalanma hakkı verilmesi.
D) Rusya'nın Karadeniz'de donanma bulundurabilmesi.
E) Rusya'nın İstanbul'da daimi elçi bulundurabilmesi.

Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım birlikte inceleyelim ve doğru cevabı bulalım:

Öncelikle soruyu anlamak çok önemli. Soru bizden Küçük Kaynarca Antlaşması'nın Osmanlı egemenlik haklarını doğrudan ihlal eden ve gelecekte sorunlara yol açan maddesini bulmamızı istiyor.

Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:

• A) Rusya'ya Osmanlı topraklarında konsolosluk açma hakkı tanınması.

  Konsolosluk açma hakkı, devletler arası ilişkilerin bir parçasıdır. Elbette bazı ayrıcalıklar içerir, ancak doğrudan egemenlik ihlali sayılmaz. Diğer devletlere de tanınan bir haktır.

• B) Kırım'ın bağımsız olması ve dini yönden Osmanlı halifesine bağlı kalması.

  İşte bu çok önemli! Kırım'ın bağımsız olması, Osmanlı Devleti'nin Kırım üzerindeki siyasi egemenliğinin sona ermesi anlamına gelir. Ancak dini yönden halifeye bağlı kalması hükmü, Rusya'nın Kırım üzerindeki etkisini artırma ve Osmanlı'yı zayıflatma amacını taşır. Bu durum, Osmanlı'nın iç işlerine karışılmasına zemin hazırlayacak ve ileride büyük sorunlara yol açacaktır. Çünkü Rusya, halifelik makamını kullanarak Kırım'daki Müslümanlar üzerinde nüfuz kurmaya çalışacaktır.

• C) Rusya'ya kapitülasyonlardan faydalanma hakkı verilmesi.

  Kapitülasyonlar, yabancı devletlere verilen ticari ayrıcalıklardır. Osmanlı Devleti'ni ekonomik olarak zor durumda bırakmıştır, ancak doğrudan bir egemenlik ihlali sayılmaz. Zaten daha önce başka devletlere de verilmişti.

• D) Rusya'nın Karadeniz'de donanma bulundurabilmesi.

  Karadeniz'de donanma bulundurma hakkı, Rusya'nın bölgedeki askeri gücünü artırır ve Osmanlı Devleti için bir tehdit oluşturur. Ancak bu durum, doğrudan bir egemenlik ihlali olarak değerlendirilemez. Daha çok, Osmanlı'nın güvenliğini tehdit eden bir unsurdur.

• E) Rusya'nın İstanbul'da daimi elçi bulundurabilmesi.

  İstanbul'da daimi elçi bulundurmak, devletler arası ilişkilerin normal bir parçasıdır. Diğer devletlerin de elçileri bulunmaktadır. Bu durum, doğrudan bir egemenlik ihlali oluşturmaz.

Gördüğümüz gibi, Kırım'ın bağımsız olması ve dini yönden Osmanlı halifesine bağlı kalması maddesi, Osmanlı Devleti'nin egemenlik haklarını doğrudan ihlal eden ve gelecekte büyük sorunlara yol açan bir hükümdür.

Cevap B seçeneğidir.