Poliçede kabulden kaçınmanın hukuki sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Hamilin vadeden önce müracaat hakkını kullanabilmesi.
B) Keşidecinin poliçe bedelini ödeme yükümlülüğünün ortadan kalkması.
C) Kabul etmeyen muhatabın poliçeden doğan sorumluluğunun doğmaması.
D) Poliçenin protesto edilme zorunluluğunun doğması.
Sevgili öğrenciler, bu soru poliçelerde "kabulden kaçınma" durumunun hukuki sonuçlarını anlamamızı istiyor. Poliçe, bir ödeme emri olup, muhatabın (ödeme yapacak kişi) poliçeyi kabul etmesiyle sorumluluk üstlenmesi esasına dayanır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- Poliçe Nedir? Poliçe, keşidecinin (düzenleyen) muhataba (ödeme yapacak kişi) belirli bir bedeli, belirli bir tarihte, lehtara (ödeme alacak kişi) veya onun emrine ödeme emri veren bir kıymetli evraktır.
- Kabul Nedir? Muhatabın poliçe üzerindeki ödeme emrini kabul ettiğini beyan etmesidir. Kabul ile muhatap, poliçenin asıl borçlusu haline gelir.
- Kabulden Kaçınma Nedir? Muhatabın poliçeyi kabul etmeyi reddetmesidir. Bu durumda muhatap, poliçeden doğan bir sorumluluk altına girmez.
Şimdi seçenekleri kabulden kaçınmanın sonuçları açısından değerlendirelim:
- A) Hamilin vadeden önce müracaat hakkını kullanabilmesi: Bu doğru bir sonuçtur. Eğer muhatap poliçeyi kabul etmezse, hamil (poliçeyi elinde bulunduran kişi) vadenin gelmesini beklemeden, poliçeyi keşideciye (düzenleyen) ve varsa cirantalara (devredenler) ibraz ederek ödeme talep edebilir. Buna "vadeden önce müracaat hakkı" denir. Yani, kabulden kaçınma bu hakkı doğurur.
- B) Keşidecinin poliçe bedelini ödeme yükümlülüğünün ortadan kalkması: Bu yanlış bir ifadedir. Keşideci, poliçeyi düzenleyen kişi olarak, muhatap kabul etmese bile poliçenin ödenmesinden sorumludur. Hatta muhatabın kabulden kaçınması durumunda keşidecinin sorumluluğu daha da belirginleşir ve hamil doğrudan ona başvurabilir. Keşidecinin ödeme yükümlülüğü ortadan kalkmaz, aksine daha erken ve doğrudan bir şekilde gündeme gelebilir.
- C) Kabul etmeyen muhatabın poliçeden doğan sorumluluğunun doğmaması: Bu doğru bir sonuçtur. Muhatap, poliçeyi kabul etmediği sürece, poliçeden kaynaklanan bir borçlu sıfatı kazanmaz. Poliçe hukuku açısından bir sorumluluğu doğmaz. Muhatabın keşideciye karşı başka bir borcu olabilir, ancak bu poliçeden doğan bir sorumluluk değildir.
- D) Poliçenin protesto edilme zorunluluğunun doğması: Bu doğru bir sonuçtur. Hamilin, kabulden kaçınma nedeniyle keşideciye ve cirantalara karşı müracaat haklarını kullanabilmesi için, muhatabın kabulden kaçındığını resmi bir belgeyle (protesto) ispat etmesi gerekir. Protesto, bu hakların korunması için önemli bir adımdır.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, muhatabın poliçeyi kabul etmemesi durumunda keşidecinin ödeme yükümlülüğü ortadan kalkmaz, tam tersine hamilin ona başvurma hakkı doğar. Bu nedenle, "Keşidecinin poliçe bedelini ödeme yükümlülüğünün ortadan kalkması" ifadesi, kabulden kaçınmanın hukuki sonuçları arasında yer almaz.
Cevap B seçeneğidir.
