Bir cismin tam gölgesinin boyunu etkileyen faktörlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Işık kaynağı cisme yaklaştırıldığında gölge boyu küçülür.
B) Cisim ışık kaynağına yaklaştırıldığında gölge boyu büyür.
C) Cisim ekrana yaklaştırıldığında gölge boyu büyür.
D) Işık kaynağı cisimden uzaklaştırıldığında gölge boyu büyür.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bir cismin tam gölgesinin boyunu etkileyen faktörleri anlamak, ışığın doğrusal yolla yayıldığı prensibine dayanır. Gölge oluşumu, ışık kaynağı, cisim ve ekran arasındaki mesafelerin göreceli değişimleriyle doğrudan ilişkilidir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı bulalım:
-
Gölge Oluşumunun Temel Prensibi: Işık, doğrusal bir yol izler. Bir cisim bu doğrusal yolu kestiğinde, arkasında ışığın ulaşamadığı bir alan oluşur ki buna gölge deriz. Gölgenin boyutu, ışık kaynağının, cismin ve ekranın birbirine olan uzaklıklarına bağlıdır.
-
A) Işık kaynağı cisme yaklaştırıldığında gölge boyu küçülür.
- Bu ifade yanlıştır. Işık kaynağı cisme yaklaştırıldığında, ışık ışınları cismin etrafından daha geniş bir açıyla yayılır. Bu durum, cismin arkasında daha büyük bir karanlık alan oluşmasına neden olur ve dolayısıyla gölge boyu büyür. Bunu, bir el fenerini elinize yaklaştırdığınızda duvardaki elinizin gölgesinin büyümesi gibi düşünebilirsiniz.
-
B) Cisim ışık kaynağına yaklaştırıldığında gölge boyu büyür.
- Bu ifade doğrudur. Cisim ışık kaynağına yaklaştıkça, ışık kaynağı ile cisim arasındaki mesafe azalır. Bu durumda, ışık ışınları cismin kenarlarından geçtikten sonra daha geniş bir alana yayılma fırsatı bulur ve ekranda daha büyük bir gölge oluşturur. Bu durum, A seçeneğindeki açıklamayla aynı mantığa sahiptir.
-
C) Cisim ekrana yaklaştırıldığında gölge boyu büyür.
- Bu ifade yanlıştır. Cisim ekrana yaklaştırıldığında, ışık ışınlarının cismin kenarlarından geçtikten sonra ekrana ulaşana kadar yayılacakları mesafe kısalır. Bu da gölgenin ekranda daha küçük görünmesine neden olur. Dolayısıyla gölge boyu küçülür.
-
D) Işık kaynağı cisimden uzaklaştırıldığında gölge boyu büyür.
- Bu ifade yanlıştır. Işık kaynağı cisimden uzaklaştırıldığında, ışık ışınları cisme daha paralel bir şekilde ulaşır. Bu durumda, cismin arkasında oluşan gölge alanı küçülür ve gölge boyu küçülür. Uzaktaki bir ışık kaynağının (örneğin Güneş) gölgeleri daha keskin ve cismin boyutuna yakın yapması bu yüzdendir.
Yukarıdaki analizler sonucunda, cisim ışık kaynağına yaklaştırıldığında gölge boyunun büyüdüğü anlaşılmaktadır.
Cevap B seçeneğidir.
