6. sınıf fen bilimleri 2. dönem 1. yazılı 4. senaryo Test 1

Bir kaba zeytinyağı ve su konulduğunda, bu iki sıvının birbirine karışmadan ayrı katmanlar oluşturduğu gözlemlenir. Bu durumla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Suyun yoğunluğu zeytinyağının yoğunluğundan küçüktür.

B) Zeytinyağının yoğunluğu suyun yoğunluğundan büyüktür.

C) Zeytinyağı suyun üstünde kalır çünkü yoğunluğu daha küçüktür.

D) Su zeytinyağının üstünde kalır çünkü yoğunluğu daha küçüktür.

Bu soruyu çözmek için, maddelerin yoğunlukları ve bu yoğunlukların sıvıların birbiri üzerindeki konumunu nasıl etkilediği bilgisini kullanacağız. Haydi adım adım inceleyelim:

• Yoğunluk Kavramı: Yoğunluk, bir maddenin birim hacimdeki kütlesidir. Farklı yoğunluklara sahip sıvılar bir araya geldiğinde ve birbirine karışmadıklarında (çözünmediklerinde), yoğunluğu daha az olan sıvı üstte kalır, yoğunluğu daha fazla olan sıvı ise altta kalır. Tıpkı bir geminin suda yüzmesi gibi; geminin ortalama yoğunluğu suyun yoğunluğundan az olduğu için yüzer.
• Gözlem ve Bilgi: Soru bize zeytinyağı ve suyun ayrı katmanlar oluşturduğunu söylüyor. Bu, onların birbirine karışmadığı anlamına gelir. Günlük hayattan da bildiğimiz gibi, zeytinyağı her zaman suyun üzerinde yüzer. Örneğin, salata soslarında veya bir bardak suya zeytinyağı damlattığınızda zeytinyağının üstte kaldığını görürüz.
• Gözlemi Yoğunlukla İlişkilendirme: Zeytinyağı suyun üzerinde kaldığına göre, zeytinyağının yoğunluğu suyun yoğunluğundan daha az olmalıdır. Yani, zeytinyağı suya göre daha hafiftir.
• Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
• A) Suyun yoğunluğu zeytinyağının yoğunluğundan küçüktür. Eğer suyun yoğunluğu zeytinyağının yoğunluğundan küçük olsaydı, su zeytinyağının üstünde kalırdı. Ancak gözlemimiz bunun tam tersidir. Bu nedenle A yanlıştır.
• B) Zeytinyağının yoğunluğu suyun yoğunluğundan büyüktür. Eğer zeytinyağının yoğunluğu suyun yoğunluğundan büyük olsaydı, zeytinyağı suyun altında kalırdı. Bu da gözlemimizle çelişir. Bu nedenle B yanlıştır.
• C) Zeytinyağı suyun üstünde kalır çünkü yoğunluğu daha küçüktür. Bu ifade, hem günlük gözlemimizle (zeytinyağının suyun üstünde kalması) hem de yoğunluk prensibiyle (daha az yoğun olanın üstte kalması) tamamen uyumludur. Zeytinyağı, suya göre daha az yoğun olduğu için suyun üzerinde bir katman oluşturur. Bu nedenle C doğrudur.
• D) Su zeytinyağının üstünde kalır çünkü yoğunluğu daha küçüktür. Suyun zeytinyağının üstünde kalması gözlemimize aykırıdır. Su, zeytinyağından daha yoğundur ve bu yüzden altta kalır. Bu nedenle D yanlıştır.

Cevap C seçeneğidir.