Aşağıdaki cümlelerin hangisinde '-ler/-lar' eki diğerlerinden farklı bir işlevde kullanılmıştır?
A) Çocuklar oyun oynamak için dışarı çıktı.
B) Akşamları erken yatmayı severim.
C) Amcalar yarın bize gelecekmiş.
D) Orhan Veliler bu şiire yeni bir soluk getirdi.
Türkçede '-ler/-lar' eki, isimlere gelerek genellikle çokluk (çoğul) anlamı katar. Ancak bu ekin, cümlede kullanıldığı yere ve anlama göre farklı işlevleri de bulunabilir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve bu ekin hangi işlevde kullanıldığını bulalım:
- A) Çocuklar oyun oynamak için dışarı çıktı. Burada 'çocuklar' kelimesindeki '-lar' eki, birden fazla çocuk olduğunu belirtir. Yani temel işlevi olan çokluk (çoğul) anlamında kullanılmıştır.
- B) Akşamları erken yatmayı severim. 'Akşamları' kelimesindeki '-ları' eki, her akşam, akşam vaktinde anlamını taşır. Bu, bir alışkanlığı veya belirli bir zaman dilimindeki sıklığı ifade eder. Yani sıklık veya zaman bildirme işlevinde kullanılmıştır.
- C) Amcalar yarın bize gelecekmiş. 'Amcalar' kelimesindeki '-lar' eki, birden fazla amca olduğunu belirtir. Tıpkı A seçeneğindeki gibi, çokluk (çoğul) anlamında kullanılmıştır.
- D) Orhan Veliler bu şiire yeni bir soluk getirdi. 'Orhan Veliler' ifadesindeki '-ler' eki, Orhan Veli'nin kendisini veya onun gibi düşünenleri, onun ekolünü, onun tarzını benimseyenleri ifade eder. Burada birden fazla Orhan Veli'den bahsedilmemektedir. Bu, bir özel isme gelerek o kişiyle özdeşleşen bir ekolü, benzerlerini veya ailesini belirtme işlevidir.
İncelediğimizde, A ve C seçeneklerinde '-ler/-lar' eki doğrudan çokluk anlamı katarken, B seçeneğinde sıklık/zaman anlamı katmıştır. D seçeneğinde ise özel bir isme gelerek o kişiyle özdeşleşen bir ekolü veya benzerlerini ifade etmiştir. Bu kullanım, diğerlerinden anlam ve işlev bakımından belirgin bir şekilde farklıdır. Özellikle A ve C'deki doğrudan çokluk anlamından ve B'deki sıklık anlamından ayrılır çünkü D seçeneğinde ek, bir kişinin çoğulunu değil, o kişiyle ilişkilendirilen bir grubu veya tarzı ifade eder.
Cevap D seçeneğidir.
