Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcükteki çekim ekinin işlevi diğerlerinden farklıdır?
A) Çocuklar okuldan yeni çıktı.
B) Kalemim kayboldu, onu bulamıyorum.
C) Kitabın kapağı yırtılmıştı.
D) Sabahları işe otobüsle giderim.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, altı çizili sözcüklerdeki çekim eklerinin işlevlerini karşılaştırarak farklı olanı bulmamız isteniyor. Çekim ekleri, sözcüklerin cümledeki görevlerini belirleyen, onlara yeni anlamlar katmayan eklerdir. İsim çekim ekleri arasında hal ekleri (durum ekleri), iyelik ekleri (aitlik ekleri) ve çoğul ekleri bulunur.
- A) Çocuklar okuldan yeni çıktı.
- Buradaki altı çizili sözcük "okuldan"dır. "-dan" eki, ismin "ayrılma (çıkma) hali" ekidir. Bir yerden ayrılma anlamı katar.
- B) Kalemim kayboldu, onu bulamıyorum.
- Buradaki altı çizili sözcük "kalemim"dir. "-im" eki, isme gelerek "benim kalemim" anlamını veren, yani varlığın kime ait olduğunu bildiren "birinci tekil şahıs iyelik (aitlik) eki"dir.
- C) Kitabın kapağı yırtılmıştı.
- Buradaki altı çizili sözcük "kitabın"dır. "-ın" eki, "kitabın kapağı" isim tamlamasında tamlayana gelerek tamlananla ilgi kuran "ilgi (tamlayan) hali" ekidir. Bu ek de bir tür hal ekidir ve aitlik ilişkisi kurar.
- D) Sabahları işe otobüsle giderim.
- Buradaki altı çizili sözcük "otobüsle"dir. "-le" eki, ismin "vasıta (araç) hali" ekidir. Bir işin ne ile yapıldığını, hangi araçla yapıldığını belirtir.
Şimdi eklerin işlevlerini özetleyelim:
- A seçeneğindeki "-dan" eki: Ayrılma hali eki (Hal eki)
- B seçeneğindeki "-im" eki: İyelik eki (Aitlik eki)
- C seçeneğindeki "-ın" eki: İlgi hali eki (Hal eki)
- D seçeneğindeki "-le" eki: Vasıta hali eki (Hal eki)
Görüldüğü gibi, A, C ve D seçeneklerindeki ekler farklı türlerde de olsa "hal ekleri" grubuna girer. B seçeneğindeki "-im" eki ise "iyelik eki"dir ve aitlik bildirir. İyelik ekleri, hal eklerinden farklı bir çekim eki türüdür.
Cevap B seçeneğidir.
