12. sınıf kimya 2. dönem 1. yazılı 3. senaryo meb Test 1

Aşağıdaki moleküllerden hangisinin IUPAC adı 4-metil-2-hekzin'dir?

A) $CH_3-C\equiv C-CH(CH_3)-CH_2-CH_3$

B) $CH_3-CH_2-C(CH_3)-C\equiv C-CH_3$

C) $CH_3-CH(CH_3)-C\equiv C-CH_2-CH_3$

D) $CH_3-C\equiv C-CH_2-CH(CH_3)-CH_3$

E) $CH_3-CH_2-CH(CH_3)-C\equiv C-CH_3$

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, verilen IUPAC adına karşılık gelen doğru molekül yapısını bulmamız isteniyor. IUPAC adlandırma kurallarını adım adım uygulayarak her bir seçeneği inceleyelim.

Öncelikle, "4-metil-2-hekzin" adının ne anlama geldiğini çözelim:

• Hekz-: Ana zincirde 6 karbon atomu olduğunu gösterir.
• -in: Molekülde bir üçlü bağ (alkin) bulunduğunu gösterir.
• 2-: Üçlü bağın ana zincirdeki 2. karbon atomundan başladığını belirtir.
• 4-metil: Ana zincirdeki 4. karbon atomuna bir metil ($CH_3$) grubu bağlı olduğunu gösterir.

Şimdi, her bir seçeneği bu kurallara göre adlandıralım ve "4-metil-2-hekzin" ile karşılaştıralım:

• A) $CH_3-C\equiv C-CH(CH_3)-CH_2-CH_3$
  • 1. Ana Zinciri Bulma: Üçlü bağı içeren en uzun karbon zinciri 6 karbonludur ($CH_3-C\equiv C-CH-CH_2-CH_3$). Bu nedenle ana zincir "hekzin"dir.
  • 2. Zinciri Numaralandırma: Numaralandırmaya üçlü bağa en küçük numarayı verecek şekilde başlarız.
    • Soldan sağa: $C_1H_3-C_2\equiv C_3-C_4H(CH_3)-C_5H_2-C_6H_3$. Üçlü bağ $C_2$'de başlar. Metil grubu $C_4$'te.
    • Sağdan sola: $C_6H_3-C_5H_2-C_4H(CH_3)-C_3\equiv C_2-C_1H_3$. Üçlü bağ $C_3$'te başlar. Metil grubu $C_4$'te.

    Üçlü bağa daha küçük numara veren (2) soldan sağa numaralandırmayı seçeriz.

  • 3. Sübstitüentleri Belirleme: 4. karbon atomunda bir metil ($CH_3$) grubu bulunur.
  • 4. Adlandırma: Bu molekülün IUPAC adı 4-metil-2-hekzin'dir.
  • Bu seçenek, aradığımız adla eşleşmektedir.
• B) $CH_3-CH_2-C(CH_3)-C\equiv C-CH_3$
  • 1. Ana Zinciri Bulma: Üçlü bağı içeren en uzun karbon zinciri 6 karbonludur ($CH_3-CH_2-C(CH_3)-C\equiv C-CH_3$). Bu nedenle ana zincir "hekzin"dir.
  • 2. Zinciri Numaralandırma:
    • Soldan sağa: $C_1H_3-C_2H_2-C_3(CH_3)-C_4\equiv C_5-C_6H_3$. Üçlü bağ $C_4$'te başlar. Metil grubu $C_3$'te.
    • Sağdan sola: $C_6H_3-C_5\equiv C_4-C_3(CH_3)-C_2H_2-C_1H_3$. Üçlü bağ $C_2$'de başlar. Metil grubu $C_3$'te.

    Üçlü bağa daha küçük numara veren (2) sağdan sola numaralandırmayı seçeriz.

  • 3. Sübstitüentleri Belirleme: 3. karbon atomunda bir metil ($CH_3$) grubu bulunur.
  • 4. Adlandırma: Bu molekülün IUPAC adı 3-metil-2-hekzin'dir.
  • Bu seçenek, aradığımız adla eşleşmemektedir.
• C) $CH_3-CH(CH_3)-C\equiv C-CH_2-CH_3$
  • 1. Ana Zinciri Bulma: Üçlü bağı içeren en uzun karbon zinciri 6 karbonludur ($CH_3-CH(CH_3)-C\equiv C-CH_2-CH_3$). Bu nedenle ana zincir "hekzin"dir.
  • 2. Zinciri Numaralandırma:
    • Soldan sağa: $C_1H_3-C_2H(CH_3)-C_3\equiv C_4-C_5H_2-C_6H_3$. Üçlü bağ $C_3$'te başlar. Metil grubu $C_2$'de.
    • Sağdan sola: $C_6H_3-C_5H_2-C_4\equiv C_3-C_2H(CH_3)-C_1H_3$. Üçlü bağ $C_3$'te başlar. Metil grubu $C_5$'te.

    Her iki yönden de üçlü bağ aynı numarayı (3) aldığı için, sübstitüente daha küçük numara veren yönü seçeriz. Soldan sağa numaralandırmada metil $C_2$'de iken, sağdan sola numaralandırmada metil $C_5$'tedir. Bu yüzden soldan sağa numaralandırmayı seçeriz.

  • 3. Sübstitüentleri Belirleme: 2. karbon atomunda bir metil ($CH_3$) grubu bulunur.
  • 4. Adlandırma: Bu molekülün IUPAC adı 2-metil-3-hekzin'dir.
  • Bu seçenek, aradığımız adla eşleşmemektedir.
• D) $CH_3-C\equiv C-CH_2-CH(CH_3)-CH_3$
  • 1. Ana Zinciri Bulma: Üçlü bağı içeren en uzun karbon zinciri 6 karbonludur ($CH_3-C\equiv C-CH_2-CH(CH_3)-CH_3$). Bu nedenle ana zincir "hekzin"dir.
  • 2. Zinciri Numaralandırma:
    • Soldan sağa: $C_1H_3-C_2\equiv C_3-C_4H_2-C_5H(CH_3)-C_6H_3$. Üçlü bağ $C_2$'de başlar. Metil grubu $C_5$'te.
    • Sağdan sola: $C_6H_3-C_5H(CH_3)-C_4H_2-C_3\equiv C_2-C_1H_3$. Üçlü bağ $C_3$'te başlar. Metil grubu $C_5$'te.

    Üçlü bağa daha küçük numara veren (2) soldan sağa numaralandırmayı seçeriz.

  • 3. Sübstitüentleri Belirleme: 5. karbon atomunda bir metil ($CH_3$) grubu bulunur.
  • 4. Adlandırma: Bu molekülün IUPAC adı 5-metil-2-hekzin'dir.
  • Bu seçenek, aradığımız adla eşleşmemektedir.
• E) $CH_3-CH_2-CH(CH_3)-C\equiv C-CH_3$
  • 1. Ana Zinciri Bulma: Üçlü bağı içeren en uzun karbon zinciri 6 karbonludur ($CH_3-CH_2-CH(CH_3)-C\equiv C-CH_3$). Bu nedenle ana zincir "hekzin"dir.
  • 2. Zinciri Numaralandırma:
    • Soldan sağa: $C_1H_3-C_2H_2-C_3H(CH_3)-C_4\equiv C_5-C_6H_3$. Üçlü bağ $C_4$'te başlar. Metil grubu $C_3$'te.
    • Sağdan sola: $C_6H_3-C_5\equiv C_4-C_3H(CH_3)-C_2H_2-C_1H_3$. Üçlü bağ $C_2$'de başlar. Metil grubu $C_3$'te.

    Üçlü bağa daha küçük numara veren (2) sağdan sola numaralandırmayı seçeriz.

  • 3. Sübstitüentleri Belirleme: 3. karbon atomunda bir metil ($CH_3$) grubu bulunur.
  • 4. Adlandırma: Bu molekülün IUPAC adı 3-metil-2-hekzin'dir.
  • Bu seçenek, aradığımız adla eşleşmemektedir.

Yapılan incelemeler sonucunda, A seçeneğindeki molekülün IUPAC adının 4-metil-2-hekzin olduğu görülmüştür.

Cevap A seçeneğidir.