12. sınıf kimya 2. dönem 1. yazılı 3. senaryo meb Test 2

Aşağıda açık formülü verilen bileşiğin IUPAC sistemine göre adı nedir?
$CH_3-CH_2-CH(CH_3)-CH_2-CH_3$

A) $3$-Metilpentan

B) $2$-Etilbütan

C) $3$-Etilbütan

D) $2$-Metilpentan

E) $3$-Metilhekzan

Merhaba sevgili öğrenciler!

Organik bileşikleri adlandırmak, kimyanın temel becerilerinden biridir. Bu soruda, bize verilen açık formüllü bir bileşiğin IUPAC sistemine göre adını bulacağız. Adım adım ilerleyelim:

• Adım 1: En Uzun Sürekli Karbon Zincirini (Ana Zincir) Belirleyin.

  Verilen bileşik $CH_3-CH_2-CH(CH_3)-CH_2-CH_3$ şeklindedir. Bu yapıda, karbon atomlarının birbirine kesintisiz olarak bağlandığı en uzun zinciri bulmalıyız.

  Zinciri soldan sağa doğru takip edersek: $CH_3-CH_2-CH-CH_2-CH_3$. Bu zincirde 5 karbon atomu bulunmaktadır. Ortadaki $CH$ grubuna bağlı olan $CH_3$ grubu ise bir yan grup (sübstitüent) olarak kalır.

  5 karbonlu bir alkanın adı "pentan"dır. O halde ana zincirimiz pentan olacaktır.

• Adım 2: Ana Zinciri Numaralandırın.

  Ana zinciri, sübstitüentin (yan grubun) en küçük numarayı alacağı şekilde numaralandırmalıyız. Zincirimiz $CH_3-CH_2-CH(CH_3)-CH_2-CH_3$ şeklindedir.

  • Soldan sağa numaralandırırsak:

    $^1CH_3-^2CH_2-^3CH(CH_3)-^4CH_2-^5CH_3$

    Bu durumda $CH_3$ sübstitüenti 3 numaralı karbona bağlıdır.

  • Sağdan sola numaralandırırsak:

    $^5CH_3-^4CH_2-^3CH(CH_3)-^2CH_2-^1CH_3$

    Bu durumda da $CH_3$ sübstitüenti 3 numaralı karbona bağlıdır.

  Her iki yönden de sübstitüent aynı (3) numarayı aldığı için, numaralandırma yönü fark etmez. Sübstitüent 3 numaralı karbondadır.

• Adım 3: Sübstitüentleri Belirleyin ve Adlandırın.

  Ana zincire bağlı olan yan grup bir $CH_3$ grubudur. Bu grup "metil" olarak adlandırılır.

• Adım 4: Bileşiği Adlandırın.

  Şimdi tüm bilgileri birleştirerek bileşiğin IUPAC adını oluşturalım:

  • Sübstitüentin yeri: 3
  • Sübstitüentin adı: Metil
  • Ana zincirin adı: Pentan

  Bu bilgileri birleştirdiğimizde bileşiğin adı $3$-Metilpentan olur.

• Adım 5: Seçenekleri Kontrol Edin.

  Bulduğumuz adı seçeneklerle karşılaştıralım:

  • A) $3$-Metilpentan: Bulduğumuz ad ile aynıdır.
  • B) $2$-Etilbütan: Ana zincir 4 karbonlu (bütan) ve sübstitüent etil olarak yanlış belirlenmiştir.
  • C) $3$-Etilbütan: Ana zincir 4 karbonlu (bütan) ve sübstitüent etil olarak yanlış belirlenmiştir.
  • D) $2$-Metilpentan: Metil grubunun yeri yanlıştır.
  • E) $3$-Metilhekzan: Ana zincir 6 karbonlu (hekzan) olarak yanlış belirlenmiştir.

Bu adımları takip ederek doğru adı kolayca bulabiliriz.

Cevap A seçeneğidir.