12. sınıf biyoloji 2. dönem 1. yazılı 1. senaryo Test 1

Fotosentez olayı, ışığa bağımlı ve ışıktan bağımsız reaksiyonlar olmak üzere iki ana aşamada gerçekleşir. Bu aşamalarla ilgili aşağıdaki şema ve bilgilerden hangisi yanlıştır?

A) Işığa bağımlı reaksiyonlar kloroplastın granalarında, ışıktan bağımsız reaksiyonlar ise stromasında gerçekleşir.

B) Işığa bağımlı reaksiyonlarda su ($H_2O$) kullanılır ve oksijen ($O_2$) açığa çıkar.

C) Işıktan bağımsız reaksiyonlarda karbondioksit ($CO_2$) kullanılır ve glikoz ($C_6H_{12}O_6$) sentezlenir.

D) Işığa bağımlı reaksiyonlarda üretilen $ATP$ ve $NADPH$ molekülleri, ışıktan bağımsız reaksiyonlarda kullanılır.

E) Işıktan bağımsız reaksiyonlarda $ATP$ ve $NADPH$ molekülleri üretilirken, $ADP$ ve $NADP^+$ molekülleri kullanılır.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Fotosentez, bitkilerin ve bazı diğer canlıların güneş enerjisini kullanarak besin üretme sürecidir. Bu süreç, ışığa bağımlı ve ışıktan bağımsız reaksiyonlar olmak üzere iki ana aşamada gerçekleşir. Şimdi, verilen şema ve bilgiler ışığında hangi ifadenin yanlış olduğunu adım adım inceleyelim:

• A) Işığa bağımlı reaksiyonlar kloroplastın granalarında, ışıktan bağımsız reaksiyonlar ise stromasında gerçekleşir.

  Bu ifade doğrudur. Kloroplastın içindeki tilakoit zarlar üst üste dizilerek granaları oluşturur ve ışık enerjisinin kimyasal enerjiye dönüştürüldüğü ışığa bağımlı reaksiyonlar burada gerçekleşir. Işıktan bağımsız reaksiyonlar (Calvin döngüsü olarak da bilinir) ise kloroplastın sıvı kısmı olan stromada meydana gelir.

• B) Işığa bağımlı reaksiyonlarda su ($H_2O$) kullanılır ve oksijen ($O_2$) açığa çıkar.

  Bu ifade de doğrudur. Işığa bağımlı reaksiyonlar sırasında su molekülleri ışık enerjisiyle parçalanır (fotoliz). Bu olay sonucunda elektronlar, protonlar ve atmosfere verilen oksijen ($O_2$) açığa çıkar. Fotosentezin yan ürünü olan oksijen bu aşamada oluşur.

• C) Işıktan bağımsız reaksiyonlarda karbondioksit ($CO_2$) kullanılır ve glikoz ($C_6H_{12}O_6$) sentezlenir.

  Bu ifade de doğrudur. Işıktan bağımsız reaksiyonların temel amacı, atmosferden alınan karbondioksiti ($CO_2$) kullanarak organik bileşikler, yani şekerler (glikoz gibi) sentezlemektir. Bu sentez için ışığa bağımlı reaksiyonlarda üretilen enerji molekülleri kullanılır.

• D) Işığa bağımlı reaksiyonlarda üretilen $ATP$ ve $NADPH$ molekülleri, ışıktan bağımsız reaksiyonlarda kullanılır.

  Bu ifade de doğrudur. Işığa bağımlı reaksiyonlar, ışık enerjisini kimyasal enerjiye dönüştürerek $ATP$ (adenozin trifosfat) ve $NADPH$ (indirgenmiş nikotinamid adenin dinükleotit fosfat) moleküllerini üretir. Bu yüksek enerjili moleküller, ışıktan bağımsız reaksiyonlarda karbondioksitin indirgenmesi ve şeker sentezi için gerekli enerji ve indirgeyici gücü sağlar.

• E) Işıktan bağımsız reaksiyonlarda $ATP$ ve $NADPH$ molekülleri üretilirken, $ADP$ ve $NADP^+$ molekülleri kullanılır.

  Bu ifade yanlıştır. Tam tersine, ışıktan bağımsız reaksiyonlarda $ATP$ ve $NADPH$ molekülleri kullanılır (tüketilir). $ATP$, enerjisini vererek $ADP$ (adenozin difosfat) ve inorganik fosfata ($P_i$) dönüşür. $NADPH$ ise indirgeyici gücünü vererek $NADP^+$ (oksitlenmiş nikotinamid adenin dinükleotit fosfat) molekülüne dönüşür. Bu $ADP$ ve $NADP^+$ molekülleri daha sonra ışığa bağımlı reaksiyonlara geri dönerek tekrar enerji yüklenir ve $ATP$ ile $NADPH$'ye dönüştürülür. Dolayısıyla, ışıktan bağımsız reaksiyonlarda $ATP$ ve $NADPH$ üretilmez, aksine tüketilir.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, E seçeneğindeki bilgi fotosentezdeki enerji akışını yanlış bir şekilde ifade etmektedir.

Cevap E seçeneğidir.