Oksijenli solunum sürecinde glikoliz ve Krebs döngüsü evrelerinde ortak olarak gerçekleşen olaylar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) ATP sentezi.
B) $NAD^+$ molekülünün indirgenmesi.
C) Substrat düzeyinde fosforilasyon.
D) Karbondioksit üretimi.
E) Enzimatik tepkimelerin gerçekleşmesi.
Sevgili öğrenciler, oksijenli solunum, hücrelerimizin enerji üretmek için besinleri parçaladığı karmaşık bir süreçtir. Bu süreç, glikoliz, pirüvat oksidasyonu, Krebs döngüsü ve elektron taşıma sistemi olmak üzere dört ana evreden oluşur. Sorumuz, glikoliz ve Krebs döngüsü evrelerinde ortak olarak gerçekleşmeyen bir olayı bulmamızı istiyor. Şimdi bu iki evreyi ve seçenekleri adım adım inceleyelim:
- Glikoliz Evresi:
- Bu evre, sitoplazmada gerçekleşir.
- Bir molekül glikoz (6 karbonlu) iki molekül pirüvata (3 karbonlu) parçalanır.
- Bu süreçte net 2 ATP sentezlenir (substrat düzeyinde fosforilasyon ile).
- 2 molekül $NAD^+$ indirgenerek 2 molekül NADH oluşur.
- Karbondioksit ($CO_2$) üretimi gerçekleşmez.
- Tüm tepkimeler enzimler aracılığıyla katalizlenir.
- Krebs Döngüsü (Sitrik Asit Döngüsü) Evresi:
- Bu evre, mitokondrinin matriksinde gerçekleşir (pirüvat oksidasyonundan sonra).
- Asetil-CoA molekülleri döngüye girer ve tamamen oksitlenir.
- Her bir asetil-CoA için 1 ATP (veya GTP) sentezlenir (substrat düzeyinde fosforilasyon ile). Glikoz başına 2 asetil-CoA olduğu için 2 ATP/GTP üretilir.
- $NAD^+$ molekülleri indirgenerek NADH, $FAD$ molekülleri indirgenerek $FADH_2$ oluşur.
- Karbondioksit ($CO_2$) üretimi gerçekleşir (her bir asetil-CoA için 2 $CO_2$, glikoz başına 4 $CO_2$).
- Tüm tepkimeler enzimler aracılığıyla katalizlenir.
- Şimdi seçenekleri karşılaştıralım:
- A) ATP sentezi: Hem glikolizde (net 2 ATP) hem de Krebs döngüsünde (2 ATP/GTP) ATP sentezi gerçekleşir. Dolayısıyla bu ortak bir olaydır.
- B) $NAD^+$ molekülünün indirgenmesi: Hem glikolizde ($NAD^+ \rightarrow NADH$) hem de Krebs döngüsünde ($NAD^+ \rightarrow NADH$) $NAD^+$ molekülleri indirgenir. Dolayısıyla bu ortak bir olaydır.
- C) Substrat düzeyinde fosforilasyon: Hem glikolizde hem de Krebs döngüsünde ATP, substrat düzeyinde fosforilasyon ile üretilir. Dolayısıyla bu ortak bir olaydır.
- D) Karbondioksit üretimi: Glikoliz evresinde karbondioksit üretimi gerçekleşmezken, Krebs döngüsünde karbondioksit üretimi önemli bir adımdır. Bu nedenle bu ortak bir olay değildir.
- E) Enzimatik tepkimelerin gerçekleşmesi: Tüm metabolik yollar gibi, hem glikoliz hem de Krebs döngüsü, belirli enzimler tarafından katalizlenen bir dizi kimyasal tepkimeden oluşur. Dolayısıyla bu ortak bir olaydır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, glikoliz ve Krebs döngüsü evrelerinde ortak olarak gerçekleşmeyen olay karbondioksit üretimidir.
Cevap D seçeneğidir.
