12. sınıf biyoloji 2. dönem 1. yazılı 6. senaryo Test 3

Kemosentetik canlılar, ekosistemlerde önemli roller üstlenirler. Özellikle madde döngülerinde kilit bir konuma sahiptirler. Aşağıdakilerden hangisi kemosentetik canlıların ekosistemdeki rolünü en iyi açıklar?

A) Atmosferdeki karbondioksit miktarını artırırlar.

B) Azot döngüsünde nitrifikasyon olayını gerçekleştirerek bitkilerin kullanabileceği azot formlarını oluştururlar.

C) Okyanuslardaki besin zincirlerinin başlangıcını oluşturarak fotosentetik canlılara enerji sağlarlar.

D) Organik atıkları parçalayarak toprağın verimliliğini düşürürler.

E) Işık enerjisini kullanarak besin üretimi yaparlar.

Kemosentetik canlılar, ekosistemlerdeki madde döngülerinde hayati bir yere sahiptirler. Bu canlılar, ışık enerjisi yerine inorganik maddelerin oksidasyonundan elde ettikleri kimyasal enerjiyi kullanarak organik madde sentezlerler. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek kemosentetik canlıların ekosistemdeki rolünü en iyi açıklayan ifadeyi bulalım:

• A) Atmosferdeki karbondioksit miktarını artırırlar.

  Bu ifade yanlıştır. Kemosentetik canlılar, fotosentetik canlılar gibi karbondioksiti ($CO_2$) besin sentezi (karbon fiksasyonu) için kullanırlar. Yani atmosferdeki $CO_2$ miktarını artırmak yerine azaltmaya yardımcı olurlar.

• B) Azot döngüsünde nitrifikasyon olayını gerçekleştirerek bitkilerin kullanabileceği azot formlarını oluştururlar.

  Bu ifade doğrudur. Azot döngüsünde kemosentetik bakteriler (nitrit ve nitrat bakterileri) önemli bir rol oynar. Bu bakteriler, amonyağı ($NH_3$) önce nitrite ($NO_2^-$), ardından nitrata ($NO_3^-$) dönüştürürler. Bu olaya nitrifikasyon denir. Bitkiler, azotu genellikle nitrat ($NO_3^-$) formunda topraktan alarak kullanabilirler. Dolayısıyla, kemosentetik canlılar, bitkilerin azot ihtiyacını karşılamada kilit bir rol oynarlar.

• C) Okyanuslardaki besin zincirlerinin başlangıcını oluşturarak fotosentetik canlılara enerji sağlarlar.

  Bu ifadenin ilk kısmı (okyanuslardaki besin zincirlerinin başlangıcını oluşturma) özellikle derin denizlerdeki hidrotermal bacaların etrafında yaşayan kemosentetik canlılar için doğrudur. Ancak, "fotosentetik canlılara enerji sağlarlar" kısmı yanlıştır. Fotosentetik canlılar, güneş enerjisini kullanarak kendi besinlerini üretirler ve kemosentetik canlılardan enerji almazlar. Kemosentetik canlılar, diğer heterotrof canlılara enerji sağlarlar.

• D) Organik atıkları parçalayarak toprağın verimliliğini düşürürler.

  Bu ifade yanlıştır. Organik atıkları parçalayan canlılar genellikle ayrıştırıcılar (saprofit bakteriler ve mantarlar) olarak bilinir. Kemosentetik canlıların temel rolü bu değildir. Ayrıca, organik atıkların parçalanması, toprağa besin maddeleri kazandırarak toprağın verimliliğini artırır, düşürmez.

• E) Işık enerjisini kullanarak besin üretimi yaparlar.

  Bu ifade yanlıştır. Işık enerjisini kullanarak besin üretimi yapan canlılara fotosentetik canlılar (bitkiler, algler, siyanobakteriler) denir. Kemosentetik canlılar ise kimyasal enerji kullanarak besin üretirler.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, kemosentetik canlıların ekosistemdeki rolünü en iyi açıklayan seçeneğin B olduğu açıkça görülmektedir.

Cevap B seçeneğidir.