12. sınıf biyoloji 2. dönem 1. yazılı 5. senaryo Test 3

Fotosentez olayı kloroplastlarda gerçekleşir. Kloroplastın yapısı ve fotosentez evreleri göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Işıktan bağımsız tepkimeler stroma sıvısında gerçekleşir.

B) Işığa bağımlı tepkimelerde su molekülleri fotoliz ile parçalanır.

C) Oksijen molekülü, ışıktan bağımsız tepkimelerde karbon dioksitin indirgenmesi sonucu açığa çıkar.

D) Işığa bağımlı tepkimelerde ATP ve NADPH üretilir.

E) Klorofil pigmentleri tilakoit zarlarda bulunur.

Merhaba sevgili öğrenciler! Fotosentez, bitkilerin ve bazı diğer canlıların güneş ışığını kullanarak kendi besinlerini ürettiği hayati bir süreçtir. Bu süreç, kloroplast adı verilen özel organellerde gerçekleşir ve iki ana evreden oluşur: ışığa bağımlı tepkimeler ve ışıktan bağımsız tepkimeler (Calvin döngüsü). Şimdi, bu bilgiler ışığında verilen ifadeleri tek tek inceleyelim ve hangisinin yanlış olduğunu bulalım.

• A) Işıktan bağımsız tepkimeler stroma sıvısında gerçekleşir.

  Bu ifade doğrudur. Kloroplastın içini dolduran jelimsi sıvıya stroma denir. Işıktan bağımsız tepkimeler, yani karbon dioksitin kullanılarak glikozun sentezlendiği Calvin döngüsü, kloroplastın stroma sıvısında gerçekleşir. Işığa bağımlı tepkimelerde üretilen ATP ve NADPH molekülleri burada kullanılır.

• B) Işığa bağımlı tepkimelerde su molekülleri fotoliz ile parçalanır.

  Bu ifade de doğrudur. Işığa bağımlı tepkimeler sırasında, klorofil pigmentleri tarafından emilen ışık enerjisi, su moleküllerinin ($H_2O$) parçalanmasına neden olur. Bu olaya fotoliz denir. Fotoliz sonucunda elektronlar, protonlar ($H^+$) ve oksijen ($O_2$) açığa çıkar. Açığa çıkan oksijen atmosfere verilir.

• C) Oksijen molekülü, ışıktan bağımsız tepkimelerde karbon dioksitin indirgenmesi sonucu açığa çıkar.

  Bu ifade yanlıştır. Daha önce B seçeneğinde de belirttiğimiz gibi, fotosentezde açığa çıkan oksijen ($O_2$) molekülü, ışığa bağımlı tepkimeler sırasında suyun fotolizi ile oluşur. Işıktan bağımsız tepkimelerde ise karbon dioksit ($CO_2$) kullanılır ve indirgenerek besin (glikoz) sentezlenir. Bu evrede oksijen açığa çıkmaz, aksine $CO_2$ tüketilir.

• D) Işığa bağımlı tepkimelerde ATP ve NADPH üretilir.

  Bu ifade doğrudur. Işığa bağımlı tepkimelerin temel amacı, ışık enerjisini kimyasal enerjiye dönüştürerek ATP (adenozin trifosfat) ve NADPH (nikotinamid adenin dinükleotit fosfat) gibi enerji taşıyıcı moleküller üretmektir. Bu moleküller daha sonra ışıktan bağımsız tepkimelerde besin sentezi için kullanılır.

• E) Klorofil pigmentleri tilakoit zarlarda bulunur.

  Bu ifade doğrudur. Kloroplastların içinde, üst üste dizilmiş kesecikler şeklinde tilakoitler bulunur. Klorofil ve diğer fotosentetik pigmentler, ışık enerjisini emmek için bu tilakoit zarların içine yerleşmişlerdir. Işığa bağımlı tepkimeler de bu zarlar üzerinde gerçekleşir.

Yukarıdaki açıklamalara göre, oksijenin kaynağını yanlış belirten C seçeneğindeki ifade yanlıştır.

Cevap C seçeneğidir.