9. sınıf tarih 2. dönem 1. yazılı 4. senaryo meb Test 1

İlk Türk devletlerinde konargöçer yaşam tarzı, devlet yönetimini ve askeri yapıyı da şekillendirmiştir. Geniş coğrafyalara yayılma ve hızlı hareket etme kabiliyeti, Türk ordularının temel özelliği olmuştur. "Ordu-millet" anlayışı çerçevesinde her erkeğin asker sayılması, bu yaşam tarzının bir sonucudur.

Konargöçer yaşamın Türk devlet teşkilatı üzerindeki etkisi düşünüldüğünde, aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

A) Türk devletleri, merkeziyetçi yapıdan tamamen uzak kalmıştır.

B) Ordu, sadece profesyonel askerlerden oluşmuştur.

C) Türklerde devletin askerî gücü, konargöçer yaşam sayesinde artmıştır.

D) Yerleşik hayata geçiş, devletlerin askerî gücünü zayıflatmıştır.

E) Sınırların korunması, konargöçer yaşamda önemsiz hale gelmiştir.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, ilk Türk devletlerindeki konargöçer yaşam tarzının devlet yönetimi ve özellikle askeri yapı üzerindeki etkilerini anlamamız isteniyor. Verilen metin, konargöçer yaşamın getirdiği bazı temel özellikleri ve bunların askeri güce yansımalarını açıkça belirtiyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Türk devletleri, merkeziyetçi yapıdan tamamen uzak kalmıştır.

  Metinde konargöçer yaşamın merkeziyetçi yapı üzerindeki etkisi hakkında doğrudan bir bilgi verilmemiştir. Konargöçer yaşam, merkeziyetçiliği zorlaştırsa da, Türk devletlerinde belirli bir merkezi otorite her zaman var olmuştur. "Tamamen uzak kalmıştır" ifadesi, genellemeci ve kesin bir yargı olduğu için doğru kabul edilemez.

• B) Ordu, sadece profesyonel askerlerden oluşmuştur.

  Metinde açıkça belirtildiği gibi, "'Ordu-millet' anlayışı çerçevesinde her erkeğin asker sayılması, bu yaşam tarzının bir sonucudur." Bu ifade, ordunun sadece profesyonel askerlerden değil, savaşabilecek her erkekten oluştuğunu gösterir. Dolayısıyla bu seçenek yanlıştır.

• C) Türklerde devletin askerî gücü, konargöçer yaşam sayesinde artmıştır.

  Metinde, konargöçer yaşamın getirdiği "geniş coğrafyalara yayılma ve hızlı hareket etme kabiliyeti"nin Türk ordularının temel özelliği olduğu vurgulanmıştır. Ayrıca "ordu-millet" anlayışı sayesinde her erkeğin asker sayılması, ordunun insan gücünü ve potansiyelini artırmıştır. Bu özellikler, devletin askeri gücünü doğrudan artıran faktörlerdir. Bu nedenle bu seçenek, metindeki bilgilerle tamamen uyumludur.

• D) Yerleşik hayata geçiş, devletlerin askerî gücünü zayıflatmıştır.

  Metin, konargöçer yaşamın etkilerini ele almaktadır, yerleşik hayata geçişin askeri gücü nasıl etkilediği hakkında bir bilgi içermemektedir. Bu seçenek, verilen metnin doğrudan konusu dışındadır ve metinden çıkarılabilecek bir yargı değildir.

• E) Sınırların korunması, konargöçer yaşamda önemsiz hale gelmiştir.

  Konargöçer yaşam tarzı, geniş coğrafyalarda hareket etmeyi gerektirse de, devletlerin varlığını sürdürebilmesi için kendi topraklarını, otlaklarını ve halkını koruması hayati öneme sahiptir. "Ordu-millet" anlayışı ve askeri güce verilen önem, sınırların ve yaşam alanlarının korunmasının ne kadar önemli olduğunu gösterir. Bu seçenek, mantıksız ve metnin ruhuna aykırıdır.

Yukarıdaki analizler ışığında, konargöçer yaşamın getirdiği hareket kabiliyeti ve "ordu-millet" anlayışının Türk devletlerinin askeri gücünü artırdığı sonucuna ulaşabiliriz.

Cevap C seçeneğidir.