Merhaba sevgili öğrenciler,
19. yüzyıl, Osmanlı Devleti için büyük değişimlerin ve zorlukların yaşandığı bir dönemdi. Bu dönemde devletin siyasi varlığını tehdit eden pek çok iç ve dış sorun birbiriyle iç içe geçmiş durumdaydı. Soru bizden, bu iç ve dış faktörlerin etkileşimine bir örnek bulmamızı istiyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
Tanzimat Fermanı, Osmanlı Devleti'nin kendi iç dinamikleriyle başlattığı bir modernleşme ve reform hareketidir. Amacı devleti güçlendirmek ve Avrupalı devletlerin desteğini kazanmaktı. Fermanın kendisi doğrudan borçları artırmaz. Borçlar daha çok savaşlar, modernleşme harcamaları ve ekonomik yönetimdeki sorunlar nedeniyle artmıştır. Bu seçenekteki ifade, ferman ile borç artışı arasındaki ilişkiyi yanlış kurmaktadır. Dolayısıyla doğru bir etkileşim örneği değildir.
Bu seçenek, iç ve dış faktörlerin etkileşimini çok net bir şekilde ortaya koymaktadır:
Bu durum, içerideki zayıflığın (milliyetçi ayaklanmalar) dışarıdaki güçlere (Avrupalı devletler) müdahale için bir bahane ve zemin hazırlaması şeklinde bir etkileşimdir. Bu müdahaleler, Osmanlı'nın siyasi varlığını ciddi şekilde tehdit etmiştir. Bu nedenle, bu seçenek doğru bir örnektir.
Islahat Fermanı, Tanzimat Fermanı gibi bir reform hareketidir ve özellikle Avrupalı devletlerin baskısıyla ilan edilmiştir. Bu ferman, azınlıklara daha fazla haklar tanıyarak Avrupalı devletlerin müdahalesini engellemeyi amaçlamıştır. Ancak, bu ferman Osmanlı ekonomisinin dışa bağımlılığını ortadan kaldırmak bir yana, yabancı sermayeye ve ticarete daha fazla imkan tanıyarak bu bağımlılığı artırmıştır. Dolayısıyla bu ifade tamamen yanlıştır.
Osmanlı Devleti'nin modernleşme çabaları, devleti güçlendirmeyi hedeflese de, Rusya'nın yüzyıllardır süregelen sıcak denizlere inme politikasından vazgeçmesine neden olmamıştır. Rusya, Osmanlı'nın zayıflığını her fırsatta kullanmaya çalışmış ve bu politikasını sürdürmüştür. Bu ifade tarihsel gerçeklerle uyuşmamaktadır.
Kırım Savaşı (1853-1856), Osmanlı Devleti'nin İngiltere ve Fransa gibi Avrupalı devletlerle birlikte Rusya'ya karşı savaştığı bir dış faktördür. Savaş sonunda imzalanan Paris Antlaşması (1856) ile Osmanlı Devleti, Avrupa devletler hukukundan yararlanan bir devlet sayılmış ve toprak bütünlüğü Avrupalı devletlerin garantisi altına alınmıştır. Bu durum, Osmanlı'nın siyasi varlığı için geçici bir güvence sağlamıştır. Ancak soru, "iç ve dış faktörlerin etkileşimiyle oluşan tehdit" örneğini aramaktadır. Kırım Savaşı, daha çok dış güçlerin kendi aralarındaki çıkar çatışması sonucu Osmanlı'ya destek vermesi durumudur. Seçenek B'deki gibi bir iç sorunun dış müdahaleye zemin hazırlaması şeklinde bir etkileşim değildir.
Yukarıdaki analizler ışığında, Osmanlı topraklarındaki milliyetçi ayaklanmaların, Avrupalı devletlerin Osmanlı iç işlerine müdahale etmesine zemin hazırlaması, iç ve dış faktörlerin etkileşimine en uygun ve doğru örnektir.
Cevap B seçeneğidir.
