11. sınıf tarih 2. dönem 1. yazılı 3. senaryo meb Test 3

Ulus devletleşme ve endüstrileşme süreçleri, çocukların toplumsal hayattaki yerini de önemli ölçüde değiştirmiştir. Özellikle Sanayi Devrimi'nin ilk yıllarında çocuk emeğinin yoğun olarak kullanılması, ciddi sosyal sorunlara yol açmıştır.

Bu dönemde çocukların sosyal hayattaki yeri ve durumu ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Çocukların eğitim hakları, ulus devletler tarafından öncelikli olarak güvence altına alınmıştır.

B) Çocuk işçiliği, fabrikalarda ucuz iş gücü olarak yaygın bir şekilde kullanılmıştır.

C) Aileler, çocuklarını çalışmak yerine okula göndermeyi tercih eden bir yapıya kavuşmuştur.

D) Sanayi devrimi, çocukların boş zaman aktivitelerini artırarak oyun kültürünü geliştirmiştir.

E) Çocukların çalışma saatleri ve koşulları, yasal düzenlemelerle sıkı bir şekilde korunmuştur.

Sevgili öğrenciler, bu soru, Sanayi Devrimi'nin ilk yıllarında çocukların toplumsal hayattaki yerini ve yaşadığı zorlukları anlamamızı istiyor. Tarihsel süreçleri doğru yorumlamak için verilen bilgileri dikkatlice değerlendirelim.

• Sorunun Temel Odak Noktası: Soru, ulus devletleşme ve endüstrileşme süreçlerinin, özellikle de Sanayi Devrimi'nin ilk yıllarında çocukların toplumsal hayattaki yerini nasıl değiştirdiğini ve çocuk emeğinin yoğun kullanımının yol açtığı "ciddi sosyal sorunları" vurguluyor. Bu anahtar ifade, doğru cevabı bulmamız için bize önemli bir ipucu veriyor.
• A) Çocukların eğitim hakları, ulus devletler tarafından öncelikli olarak güvence altına alınmıştır.

  Sanayi Devrimi'nin ilk yıllarında, çocuk işçiliği yaygınken, eğitim hakları henüz öncelikli bir konu değildi. Çocuklar genellikle aile ekonomisine katkıda bulunmak zorunda kalıyorlardı ve devletler tarafından zorunlu ve ücretsiz eğitim gibi haklar çok daha sonraki dönemlerde, uzun mücadeleler sonucunda güvence altına alınmıştır. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.

• B) Çocuk işçiliği, fabrikalarda ucuz iş gücü olarak yaygın bir şekilde kullanılmıştır.

  Sorunun metninde açıkça belirtildiği gibi, "Sanayi Devrimi'nin ilk yıllarında çocuk emeğinin yoğun olarak kullanılması, ciddi sosyal sorunlara yol açmıştır." Çocuklar, küçük boyutları, itaatkâr olmaları ve en önemlisi yetişkinlere göre çok daha düşük ücretlerle çalıştırılabilmeleri nedeniyle fabrikalar ve madenler için cazip bir ucuz iş gücü kaynağıydı. Bu durum, Sanayi Devrimi'nin acı gerçeklerinden biriydi. Bu ifade, sorunun içeriğiyle birebir örtüşmektedir.

• C) Aileler, çocuklarını çalışmak yerine okula göndermeyi tercih eden bir yapıya kavuşmuştur.

  Sanayi Devrimi'nin ilk dönemlerinde, çoğu işçi ailesi yoksulluk içinde yaşıyordu. Çocukların çalışması, ailenin hayatta kalması için zorunlu bir ihtiyaçtı. Okula gitmek bir lüks olarak görülüyordu ve birçok aile için mümkün değildi. Bu nedenle C seçeneği, dönemin gerçekleriyle çelişmektedir.

• D) Sanayi devrimi, çocukların boş zaman aktivitelerini artırarak oyun kültürünü geliştirmiştir.

  Tam aksine, Sanayi Devrimi'nin ilk yıllarında çocuklar günde 12-16 saat gibi çok uzun süreler boyunca tehlikeli ve sağlıksız koşullarda çalıştırılıyordu. Boş zamanları yok denecek kadar azdı ve oyun oynamak bir ayrıcalıktı. Bu nedenle D seçeneği tamamen yanlıştır.

• E) Çocukların çalışma saatleri ve koşulları, yasal düzenlemelerle sıkı bir şekilde korunmuştur.

  Soruda bahsedilen "ciddi sosyal sorunlar" ifadesi, çocukların çalışma koşullarının ve saatlerinin korunmadığını, aksine istismar edildiğini gösterir. Yasal düzenlemeler ve koruyucu yasalar, çocuk işçiliğinin yol açtığı sorunlar anlaşıldıktan ve kamuoyu baskısı oluştuktan çok sonra, kademeli olarak hayata geçirilmiştir. Sanayi Devrimi'nin ilk yıllarında böyle bir koruma söz konusu değildi. Bu nedenle E seçeneği yanlıştır.

Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında, Sanayi Devrimi'nin ilk yıllarında çocukların toplumsal hayattaki yerini ve durumunu en doğru şekilde yansıtan ifade B seçeneğidir.

Cevap B seçeneğidir.