Soru:
Osmanlı Devleti'nde III. Selim döneminde kurulan Nizam-ı Cedit Ordusu, hem askeri alanda modernleşme çabalarının ilk önemli adımı olmuş hem de devlet-toplum ilişkilerinde önemli değişimlere yol açmıştır. Bu ordunun kurulmasına karşı çıkan başlıca gruplar arasında Yeniçeriler ve ulema yer almıştır.
Nizam-ı Cedit Ordusu'nun kurulmasına karşı çıkılmasının başlıca siyasi ve sosyal nedenleri arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
A) Yeniçerilerin askeri ayrıcalıklarını ve ekonomik çıkarlarını kaybetme endişesi.
B) Ulemanın, yeniliklerin Batı taklitçiliği olduğu ve şeriata aykırı düştüğü yönündeki eleştirileri.
C) Avrupa devletlerinin Osmanlı'nın askeri modernleşmesini desteklemesi ve teşvik etmesi.
D) Mevcut askeri düzenin bozulacağı ve merkezi otoritenin güçleneceği endişesi.
E) Halkın, yeni askerlik sisteminin getireceği ek vergi ve yükümlülüklerden çekinmesi.
Doğru Cevap: C
✍️ Çözüm:Nizam-ı Cedit Ordusu'nun kurulmasına karşı çıkılmasının nedenleri incelendiğinde:
- A seçeneği: Yeniçeriler, mevcut askeri sistemin en güçlü unsurlarından biriydi ve yeni bir ordunun kendi ayrıcalıklarını, maaşlarını ve toplumsal konumlarını tehdit edeceğini düşünüyorlardı. Bu, askeri ve ekonomik bir nedendir.
- B seçeneği: Ulema sınıfı, genellikle geleneksel düzenin ve İslam hukukunun savunucusu konumundaydı. Batı tarzı askeri eğitim ve teşkilatlanmayı, şeriata aykırı ve Batı taklitçiliği olarak yorumlayarak karşı çıkmışlardır. Bu, sosyal ve dini bir nedendir.
- D seçeneği: Nizam-ı Cedit, merkezi otoriteyi güçlendirme amacı taşıyordu. Yeniçeriler gibi geleneksel güç odaklarının zayıflaması, merkeziyetçi devlet yapısını destekleyecekti. Bu durum, mevcut güç dengelerini korumak isteyen çevrelerde endişeye yol açmıştır. Bu, siyasi bir nedendir.
- E seçeneği: Yeni bir ordunun kurulması, beraberinde ek maliyetler ve dolayısıyla halka yansıyacak yeni vergi yükümlülükleri getirebilirdi. Bu durum, halk arasında hoşnutsuzluğa ve direnişe neden olabilirdi. Bu, sosyal ve ekonomik bir nedendir.
- C seçeneği: Avrupa devletleri genellikle Osmanlı Devleti'nin zayıflamasını veya en azından kendi çıkarları doğrultusunda hareket etmesini isterlerdi. Osmanlı'nın askeri olarak güçlenmesi, onların çıkarına olmazdı. Dolayısıyla, Avrupa devletlerinin Osmanlı'nın askeri modernleşmesini desteklemesi ve teşvik etmesi, Nizam-ı Cedit'e karşı çıkılmasının bir nedeni olamaz; aksine, bu durum genellikle dış politikada bir engel olarak görülürdü.
Bu nedenle, Nizam-ı Cedit Ordusu'nun kurulmasına karşı çıkılmasının nedenleri arasında Avrupa devletlerinin desteği gösterilemez.
