İki dünya savaşı arasındaki dönemde, dünya genelinde büyük ekonomik ve siyasi çalkantılar yaşanmıştır. Bu çalkantıların en önemlilerinden biri $1929$ yılında başlayan ve tüm dünyayı etkisi altına alan Büyük Ekonomik Buhran'dır.
$1929$ Dünya Ekonomik Krizi'nin sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
A) Dünya ticaret hacminde büyük bir daralma yaşanması
B) İşsizlik oranlarının rekor seviyelere ulaşması
C) Devletçilik politikalarının dünya genelinde yaygınlaşması
D) Totaliter rejimlerin güç kazanmasına zemin hazırlaması
E) Milletler Cemiyeti'nin etkinliğinin artması
Sevgili öğrenciler,
Bu soru, iki dünya savaşı arasındaki dönemin en önemli olaylarından biri olan $1929$ Dünya Ekonomik Krizi'nin (Büyük Buhran) sonuçlarını anlamamızı istiyor. Seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı bulalım:
- A) Dünya ticaret hacminde büyük bir daralma yaşanması: Büyük Buhran döneminde ülkeler, kendi ekonomilerini korumak amacıyla gümrük vergilerini artırmış (korumacılık politikaları) ve ithalatı kısıtlamıştır. Bu durum, uluslararası ticaretin neredeyse durma noktasına gelmesine ve dünya ticaret hacminde ciddi bir düşüşe neden olmuştur. Dolayısıyla bu, krizin önemli bir sonucudur.
- B) İşsizlik oranlarının rekor seviyelere ulaşması: Krizle birlikte fabrikalar kapanmış, bankalar iflas etmiş ve şirketler küçülmeye gitmiştir. Bu durum, milyonlarca insanın işini kaybetmesine ve işsizlik oranlarının tarihin en yüksek seviyelerine çıkmasına yol açmıştır. Bu da krizin doğrudan ve yıkıcı bir sonucudur.
- C) Devletçilik politikalarının dünya genelinde yaygınlaşması: Serbest piyasa ekonomisinin krizi çözmede yetersiz kalması, birçok ülkeyi ekonomiye devlet müdahalesini artırmaya itmiştir. ABD'de "New Deal" (Yeni Düzen) politikaları, Türkiye'de ise devletçilik ilkesinin benimsenmesi gibi örnekler, devletin ekonomik hayattaki rolünün artmasının bir göstergesidir. Bu da krizin bir sonucudur.
- D) Totaliter rejimlerin güç kazanmasına zemin hazırlaması: Ekonomik sıkıntılar, sosyal huzursuzluklar ve demokratik yönetimlere olan güvenin sarsılması, Almanya'da Nazizm, İtalya'da Faşizm gibi totaliter rejimlerin güçlenmesi için uygun bir ortam yaratmıştır. Halk, krizden çıkış için güçlü liderlere ve radikal çözümlere yönelmiştir. Bu da krizin siyasi bir sonucudur.
- E) Milletler Cemiyeti'nin etkinliğinin artması: Tam aksine, Büyük Buhran, uluslararası işbirliğini zayıflatmış ve ülkeleri kendi iç sorunlarına odaklanmaya itmiştir. Ekonomik krizin yarattığı gerilimler ve milliyetçi eğilimler, Milletler Cemiyeti'nin uluslararası barışı koruma ve anlaşmazlıkları çözme yeteneğini daha da azaltmıştır. Japonya'nın Mançurya'yı işgali veya İtalya'nın Habeşistan'ı işgali gibi olaylarda Cemiyet'in etkisiz kalması, bu durumun en somut örnekleridir. Dolayısıyla, krizin Milletler Cemiyeti'nin etkinliğini artırdığı söylenemez; aksine etkinliğini azaltmıştır.
Bu açıklamalar ışığında, $1929$ Dünya Ekonomik Krizi'nin sonuçları arasında Milletler Cemiyeti'nin etkinliğinin artması gösterilemez.
Cevap E seçeneğidir.
