🎓 12. sınıf inkılap tarihi 2. dönem 1. yazılı 4. senaryo meb Test 3 - Ders Notu
Bu ders notu, 12. sınıf inkılap tarihi dersinin 2. dönem 1. yazılı sınavında karşılaşabileceğiniz Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası ve İkinci Dünya Savaşı'na giden süreç konularını kapsamaktadır. Bu konuları iyi anlamak, sınavda başarılı olmanız için çok önemlidir.
📌 Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası (1923-1938)
Atatürk Dönemi Türk dış politikası, bağımsızlık, barışçılık, yayılmacı olmama ve ulusal çıkarları koruma ilkeleri üzerine kurulmuştur. Türkiye, bu dönemde bölgesel ve uluslararası barışa katkıda bulunmayı hedeflemiştir.
- Musul Sorunu (1926): Lozan Antlaşması'nda çözülemeyen bu sorun, İngiltere ile yaşandı. Milletler Cemiyeti'nin arabuluculuğu ve Ankara Antlaşması ile Musul, Irak'a bırakılırken, Türkiye'ye petrol gelirlerinden pay verildi.
- Yabancı Okullar Sorunu (1925): Türkiye'deki yabancı okulların Türk kanunlarına tabi olması konusunda Fransa ile anlaşmazlık yaşandı. Türkiye, bu konuyu iç mesele olarak gördü ve egemenlik haklarından taviz vermedi.
- Boğazlar Sorunu (1936): Lozan'da Boğazlar'ın yönetimi uluslararası bir komisyona bırakılmış ve silahsızlandırılmıştı. Türkiye, değişen dünya koşulları ve silahlanma yarışını gerekçe göstererek Boğazlar'ın tam egemenliğini istedi. Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazlar'ın kontrolü Türkiye'ye geçti ve Türkiye'nin egemenliği pekişti.
- Hatay Sorunu (1939): Fransa'nın Suriye üzerindeki manda yönetiminin sona ermesiyle ortaya çıkan Hatay'ın geleceği sorunuydu. Türkiye, Hatay'ın Misak-ı Milli sınırları içinde olduğunu savunarak diplomatik mücadele verdi. Hatay Devleti kuruldu ve kısa süre sonra halkoylamasıyla Türkiye'ye katıldı.
- Milletler Cemiyeti'ne Giriş (1932): Türkiye, uluslararası barışa katkıda bulunma ve sorunları barışçıl yollarla çözme ilkesi doğrultusunda İspanya'nın davetiyle Milletler Cemiyeti'ne üye oldu.
- Bölgesel Paktlar:
- Balkan Antantı (1934): Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya arasında imzalanarak Balkanlar'da barışı ve güvenliği sağlamayı amaçladı.
- Sadabat Paktı (1937): Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında imzalanarak Ortadoğu'da bölgesel güvenliği pekiştirdi.
💡 İpucu: Atatürk'ün dış politikasının temelinde "Yurtta Barış, Dünyada Barış" ilkesi yatar. Bu ilke, Türkiye'nin hem kendi içinde hem de uluslararası alanda huzuru ve güvenliği hedeflediğini gösterir.
📌 İkinci Dünya Savaşı'na Giden Süreç ve Türkiye
1930'lu yıllar, dünyada barışı tehdit eden gelişmelerin yaşandığı bir dönemdi. Totaliter rejimlerin yükselişi ve yayılmacı politikalar, İkinci Dünya Savaşı'nın çıkmasına zemin hazırladı.
- Totaliter Rejimlerin Yükselişi:
- İtalya (Faşizm): Mussolini liderliğinde yayılmacı ve saldırgan bir politika izledi.
- Almanya (Nazizm): Hitler liderliğinde ırkçı ve revizyonist politikalarla Versay Antlaşması'nı tanımadı.
- Japonya (Militarizm): Asya'da yayılmacı bir politika izleyerek Mançurya'yı işgal etti.
- Uluslararası Barışı Bozan Gelişmeler:
- Milletler Cemiyeti'nin yayılmacı devletlere karşı etkisiz kalması.
- İtalya'nın Habeşistan'ı işgali, Almanya'nın Ren Bölgesi'ni askerileştirmesi, Avusturya'yı (Anschluss) ilhak etmesi.
- Münih Konferansı (1938) ile Çekoslovakya'ya ait Südet Bölgesi'nin Almanya'ya bırakılması.
- Türkiye'nin Savaş Öncesi Politikası:
- Türkiye, yaklaşan savaş tehlikesine karşı denge politikası izledi.
- Hem Batılı devletlerle (İngiltere, Fransa) hem de Sovyetler Birliği ile iyi ilişkiler kurmaya çalıştı.
- Tarafsızlığını korumaya özen gösterirken, bölgesel paktlarla güvenliğini artırma çabalarına devam etti.
- Ordusunu güçlendirmeye ve savunma tedbirleri almaya öncelik verdi.
⚠️ Dikkat: Türkiye, İkinci Dünya Savaşı öncesinde ve savaş sırasında aktif bir tarafsızlık politikası izleyerek ülkesini savaşın yıkıcı etkilerinden korumaya çalışmıştır.
