Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında toplumsal yaşamda laikleşme ve çağdaşlaşma amacıyla önemli adımlar atılmıştır. Bu adımlardan biri de $1925$ yılında çıkarılan kanunla tekke, zaviye ve türbelerin kapatılmasıdır.
Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılmasının temel amaçları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Toplumsal birliği ve eşitliği sağlamak.
B) Halkın dini duygularının istismar edilmesini engellemek.
C) Laik devlet düzenini güçlendirmek.
D) Eğitim ve öğretimde birliği sağlamak.
E) Ulusal ekonomiyi güçlendirmek.
Merhaba sevgili öğrenciler,
Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında yapılan inkılaplar, ülkeyi çağdaş medeniyetler seviyesine çıkarma ve modern bir toplum yapısı oluşturma amacını taşımıştır. Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması da bu büyük dönüşümün önemli adımlarından biridir. Şimdi bu kanunun temel amaçlarını ve seçenekleri birlikte inceleyelim:
- A) Toplumsal birliği ve eşitliği sağlamak: Tekkeler ve zaviyeler, farklı tarikatlar aracılığıyla toplumda ayrılıklara ve hiyerarşilere yol açabiliyordu. Bu kurumların kapatılması, toplumdaki farklılıkları ortadan kaldırarak, herkesin kanun önünde eşit olduğu, ortak bir vatandaşlık bilinciyle birleşmiş bir toplum yapısı oluşturmayı hedeflemiştir. Bu nedenle, toplumsal birliği ve eşitliği sağlamak temel amaçlardan biridir.
- B) Halkın dini duygularının istismar edilmesini engellemek: Bazı tekke ve zaviyelerde, dini duygular istismar edilerek batıl inançlar yayılıyor, hurafeler teşvik ediliyor ve kişisel çıkarlar elde ediliyordu. Bu durum, dinin özünden uzaklaşılmasına ve halkın yanlış yönlendirilmesine neden oluyordu. Kanun, bu tür istismarları önleyerek dinin doğru anlaşılmasını ve yaşanmasını sağlamayı amaçlamıştır. Bu da temel amaçlardan biridir.
- C) Laik devlet düzenini güçlendirmek: Tekkeler ve zaviyeler, dini kurumlar olmaları nedeniyle, devletin laikleşme ve din işlerini devlet işlerinden ayırma prensibine aykırı bir yapı sergileyebiliyorlardı. Kapatılmaları, din ve devlet işlerinin kesin olarak ayrılması, devletin tüm vatandaşlara eşit mesafede durması ve laik devlet düzeninin sağlam temeller üzerine oturtulması için atılmış önemli bir adımdır. Bu da temel amaçlardan biridir.
- D) Eğitim ve öğretimde birliği sağlamak: $1924$ yılında çıkarılan Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile eğitim ve öğretimde birlik sağlanmış, tüm okullar Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlanmıştır. Tekke ve zaviyeler de kendi bünyelerinde dini eğitim faaliyetleri yürütebiliyorlardı. Bu durum, eğitim birliğine aykırıydı. Bu kurumların kapatılması, modern, bilimsel ve laik eğitim sisteminin önündeki engelleri kaldırarak eğitim ve öğretimde tam birliği sağlamayı amaçlamıştır. Bu da temel amaçlardan biridir.
- E) Ulusal ekonomiyi güçlendirmek: Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması, doğrudan ulusal ekonomiyi güçlendirmeye yönelik bir amaç taşımamıştır. Bu kanun, daha çok toplumsal, kültürel, siyasal ve dini alandaki dönüşümleri hedeflemiştir. Bu kurumların kapatılmasıyla elde edilen mal veya arazilerin devlete geçmesi gibi dolaylı ekonomik sonuçlar olsa da, kanunun çıkarılmasındaki birincil ve temel amaç "ulusal ekonomiyi güçlendirmek" değildir. Temel amaçlar, yukarıda belirtilen toplumsal, laikleşme ve çağdaşlaşma hedefleriyle ilgilidir.
Bu açıklamalar ışığında, tekke, zaviye ve türbelerin kapatılmasının temel amaçları arasında "Ulusal ekonomiyi güçlendirmek" yer almaz.
Cevap E seçeneğidir.
