12. sınıf inkılap tarihi 2. dönem 1. yazılı 5. senaryo Test 2

Atatürk Dönemi'nde çok partili hayata geçiş denemeleri, Türk demokrasisi için önemli adımlar olmuştur. Bu denemelerden ilki, $1924$ yılında kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (TCF) ile gerçekleşmiştir.

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kurulmasıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Cumhuriyet Halk Fırkası'nın içinden muhalif bir grubun ayrılmasıyla kurulmuştur.

B) Parti programında liberal ekonomi anlayışını benimsemiştir.

C) Laiklik ilkesini savunmakla birlikte dini düşüncelere saygılı olduğunu belirtmiştir.

D) Şeyh Sait İsyanı sonrası Takrir-i Sükûn Kanunu ile kapatılmıştır.

E) Mustafa Kemal Paşa'nın doğrudan desteğiyle kurulmuştur.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bugünkü sorumuz, Türkiye Cumhuriyeti tarihindeki çok partili hayata geçiş denemelerinin ilk adımı olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (TCF) ile ilgili. Bu önemli dönemi daha iyi anlamak için seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Cumhuriyet Halk Fırkası'nın içinden muhalif bir grubun ayrılmasıyla kurulmuştur.

  Bu ifade doğrudur. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Kurtuluş Savaşı'nın önde gelen komutanlarından Kazım Karabekir, Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy, Refet Bele ve Adnan Adıvar gibi isimlerin Cumhuriyet Halk Fırkası'ndan ayrılarak kurduğu bir partidir. Bu kişiler, Cumhuriyet Halk Fırkası'nın bazı politikalarına, özellikle devletçilik ilkesine ve hilafetin kaldırılması gibi inkılapların hızına muhalif olmuşlardır.

• B) Parti programında liberal ekonomi anlayışını benimsemiştir.

  Bu ifade de doğrudur. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Cumhuriyet Halk Fırkası'nın benimsediği devletçi ekonomi modeline karşı, özel teşebbüsü ve serbest piyasa ekonomisini savunan liberal bir ekonomi anlayışını parti programına almıştır.

• C) Laiklik ilkesini savunmakla birlikte dini düşüncelere saygılı olduğunu belirtmiştir.

  Bu ifade doğrudur. TCF, parti programında laiklik ilkesine bağlı olduğunu belirtmekle birlikte, "Parti dini düşünce ve inançlara saygılıdır" şeklinde bir maddeye yer vermiştir. Bu madde, partinin muhafazakar kesimlerden de destek görmesine neden olmuş, ancak aynı zamanda laiklik karşıtı bazı çevrelerin partiye sızmasına zemin hazırladığı eleştirilerine de yol açmıştır.

• D) Şeyh Sait İsyanı sonrası Takrir-i Sükûn Kanunu ile kapatılmıştır.

  Bu ifade de doğrudur. $1925$ yılında Doğu Anadolu'da çıkan Şeyh Sait İsyanı, laik Cumhuriyet rejimine karşı gerici bir ayaklanma niteliğindeydi. Hükümet, isyanı bastırmak ve benzer olayların önüne geçmek amacıyla Takrir-i Sükûn Kanunu'nu çıkarmıştır. Bu kanun kapsamında, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, isyanla bağlantısı olduğu ve gerici unsurlara yataklık ettiği gerekçesiyle kapatılmıştır.

• E) Mustafa Kemal Paşa'nın doğrudan desteğiyle kurulmuştur.

  Bu ifade yanlıştır. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Mustafa Kemal Paşa'nın lideri olduğu Cumhuriyet Halk Fırkası'na muhalif olarak kurulmuştur. Mustafa Kemal Paşa, demokratik bir sistemde muhalefet partisine ihtiyaç duyulduğunu belirtmiş olsa da, TCF'nin kurulmasını doğrudan desteklememiş, hatta parti programındaki bazı maddeler nedeniyle endişe duymuştur. TCF'nin kurucuları, Mustafa Kemal Paşa'nın yakın silah arkadaşları olsalar da, siyasi görüş ayrılıkları nedeniyle kendi partilerini kurmuşlardır.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın Mustafa Kemal Paşa'nın doğrudan desteğiyle kurulduğu söylenemez.

Cevap E seçeneğidir.