Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan sonra toplumsal yapıyı çağdaşlaştırma ve laikleştirme hedefiyle önemli inkılaplar gerçekleştirilmiştir.
Bu inkılaplardan biri olan Tekke, Zaviye ve Türbelerin Kapatılması, $30$ Kasım $1925$ tarihinde çıkarılan kanunla hayata geçirilmiştir.
Bu kanunun çıkarılmasında etkili olan başlıca faktörler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Laik devlet ilkesinin pekiştirilmesi amacı
B) Toplumsal birliği ve eşitliği sağlamak isteği
C) Bilimsel düşüncenin önündeki engelleri kaldırma çabası
D) Halkın dini inançlarını tamamen ortadan kaldırma niyeti
E) Bazı yapıların din istismarına zemin hazırlaması
Merhaba sevgili öğrenciler,
Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan sonra gerçekleştirilen inkılaplar, ülkeyi çağdaş medeniyetler seviyesine ulaştırma ve toplumsal yapıyı modernleştirme hedefi taşımıştır. Tekke, Zaviye ve Türbelerin Kapatılması Kanunu da bu büyük dönüşümün önemli adımlarından biridir. Şimdi, bu kanunun çıkarılmasında etkili olan faktörleri ve sorumuzdaki seçenekleri adım adım inceleyelim:
- Tekke, Zaviye ve Türbelerin Kapatılması Kanunu'nun Amacı: Bu kanun, $30$ Kasım $1925$ tarihinde çıkarılmıştır. Temel amacı, dinin istismar edilmesini engellemek, toplumsal birliği sağlamak, laik devlet ilkesini güçlendirmek ve bilimsel düşüncenin önündeki engelleri kaldırmaktı. Bu yapılar zamanla asıl işlevlerinden uzaklaşarak, bazı durumlarda hurafelerin, batıl inançların ve çıkar ilişkilerinin merkezi haline gelmişti.
- A) Laik devlet ilkesinin pekiştirilmesi amacı: Tekkeler ve zaviyeler, çoğu zaman devletin kontrolü dışında, kendi iç hiyerarşileri ve kurallarıyla işleyen yapılar haline gelmişti. Bu durum, devletin laik yapısıyla çelişiyordu. Bu yapıların kapatılması, din ve devlet işlerinin ayrılması prensibini (laiklik) güçlendirme amacı taşıyordu. Dolayısıyla bu, kanunun çıkarılmasında etkili bir faktördür.
- B) Toplumsal birliği ve eşitliği sağlamak isteği: Tekke ve zaviyeler, toplum içinde farklı sınıflar ve ayrıcalıklı gruplar (şeyhler, dervişler vb.) oluşturabiliyordu. Bu durum, toplumsal eşitlik ve birlik ilkesine aykırıydı. Kanun, bu tür ayrıcalıklı yapıları ortadan kaldırarak, tüm vatandaşların kanun önünde eşit olduğu, tek ve birleşik bir toplum yapısı oluşturmayı hedefliyordu. Bu da etkili bir faktördür.
- C) Bilimsel düşüncenin önündeki engelleri kaldırma çabası: Bazı tekke ve zaviyelerde, akıl ve bilime aykırı, hurafeye dayalı uygulamalar ve düşünceler yaygınlaşmıştı. Cumhuriyet, akılcı ve bilimsel düşünceyi esas alarak toplumu ileriye taşımayı amaçlıyordu. Bu yapıların kapatılması, bilimsel düşüncenin önündeki bu tür engelleri kaldırma ve modernleşme yolunda ilerleme çabasıyla doğrudan ilgiliydi. Bu da etkili bir faktördür.
- D) Halkın dini inançlarını tamamen ortadan kaldırma niyeti: Türkiye Cumhuriyeti'nin laiklik ilkesi, devletin din ve vicdan özgürlüğünü güvence altına alması, ancak dini kurumların devlet işlerine karışmasını engellemesi anlamına gelir. Laiklik, bireylerin dini inançlarını tamamen ortadan kaldırma amacı taşımaz. Aksine, her bireyin kendi inancını özgürce yaşamasını veya yaşamamasını devletin güvencesi altına alır. Tekke, Zaviye ve Türbelerin kapatılması, dinin istismarını engellemek ve devletin laik yapısını güçlendirmek içindi, halkın dini inançlarını yok etmek için değil. Bu nedenle, bu seçenek kanunun çıkarılmasında etkili olan bir faktör değildir.
- E) Bazı yapıların din istismarına zemin hazırlaması: Yukarıda da belirtildiği gibi, bazı tekke ve zaviyeler zamanla asıl işlevlerinden saparak, kişisel çıkarlar, batıl inançlar ve hurafeler üzerinden dinin istismar edildiği yerler haline gelmişti. Bu durum, hem dinin saygınlığına zarar veriyor hem de halkın dini duygularını sömürüyordu. Kanun, bu tür istismarları engelleme amacı taşıyordu. Bu da etkili bir faktördür.
Sonuç olarak, Tekke, Zaviye ve Türbelerin Kapatılması Kanunu, laiklik ilkesini güçlendirme, toplumsal birliği sağlama, bilimsel düşünceyi teşvik etme ve din istismarını engelleme gibi çağdaşlaşma hedefleri doğrultusunda çıkarılmıştır. Halkın dini inançlarını tamamen ortadan kaldırma gibi bir niyeti olmamıştır.
Cevap D seçeneğidir.
