"Bir kasabada yaşayan insanlar farklı meslek gruplarına ayrılmıştı. Bazıları toprağı işleyip buğday, mısır, arpa gibi ürünler yetiştirerek geçimini sağlarken, bazıları el emeğiyle sepet, kilim, çanak gibi eşyalar üretiyordu. Bir kısmı da kasabanın güvenliğini sağlamak için askerlik veya bekçilik yapıyordu. Son olarak, kasabanın çocuklarına okuma yazma öğreten ve onlara bilgi aktaran kişiler de vardı."
Yukarıdaki metinde geçen meslek gruplarını, 'yaptıkları işin niteliği' ölçütüne göre ayrıştırdığımızda hangi unsurlar ortaya çıkar?
A) - Buğday yetiştirenler
- Sepet yapanlar
- Askerler
- Öğretmenler
B) - Toprağı işleyenler
- Eşya üretenler
- Güvenliği sağlayanlar
- Bilgi aktaranlar
C) - Çiftçiler
- Zanaatkarlar
- Güvenlik görevlileri
- Eğitimciler
D) - Kasabalılar
- Meslek sahipleri
- Çalışanlar
- Öğretenler
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden, verilen metindeki meslek gruplarını yaptıkları işin niteliği ölçütüne göre ayrıştırmamız isteniyor. Yani, her bir meslek grubunun tam olarak ne tür bir iş yaptığını, bu işin temel özelliğini bulmamız gerekiyor. Hadi adım adım inceleyelim:
- Birinci Meslek Grubu: Metinde "toprağı işleyip buğday, mısır, arpa gibi ürünler yetiştirerek geçimini sağlarken..." ifadesi geçiyor. Bu grubun yaptığı işin temel niteliği, toprağı kullanarak tarımsal ürünler elde etmektir. Bu durumu en iyi özetleyen ifade "Toprağı işleyenler"dir.
- İkinci Meslek Grubu: "el emeğiyle sepet, kilim, çanak gibi eşyalar üretiyordu." cümlesiyle anlatılan bu grubun temel faaliyeti, çeşitli malzemeleri el becerisiyle işleyerek somut nesneler, yani eşyalar ortaya çıkarmaktır. Bu işin niteliği "Eşya üretenler" olarak tanımlanabilir.
- Üçüncü Meslek Grubu: "kasabanın güvenliğini sağlamak için askerlik veya bekçilik yapıyordu." ifadesi, bu grubun ana görevini açıkça belirtiyor. Askerlik veya bekçilik gibi mesleklerin ortak amacı ve niteliği, kasabanın emniyetini ve huzurunu temin etmektir. Bu da "Güvenliği sağlayanlar" ifadesiyle karşılanır.
- Dördüncü Meslek Grubu: "kasabanın çocuklarına okuma yazma öğreten ve onlara bilgi aktaran kişiler de vardı." Bu kişilerin yaptığı işin özü, bilgiyi bir nesilden diğerine aktarmak, insanları eğitmek ve onlara yeni şeyler öğretmektir. Bu durum "Bilgi aktaranlar" olarak özetlenebilir.
- Şimdi bu bulgularımızı seçeneklerle karşılaştıralım:
- A seçeneğindeki "Buğday yetiştirenler", "Sepet yapanlar", "Askerler", "Öğretmenler" ifadeleri, işin niteliğinden çok, mesleğin daha spesifik adını veya sadece bir kısmını belirtir. Örneğin, sadece buğday değil, mısır ve arpa da yetiştiriliyor.
- C seçeneğindeki "Çiftçiler", "Zanaatkarlar", "Güvenlik görevlileri", "Eğitimciler" ifadeleri ise mesleklerin genel adlarıdır. Soru bizden "yaptıkları işin niteliği"ni, yani işin kendisinin temel özelliğini istiyor.
- D seçeneğindeki ifadeler ise çok genel veya eksiktir.
- B seçeneğindeki "Toprağı işleyenler", "Eşya üretenler", "Güvenliği sağlayanlar", "Bilgi aktaranlar" ifadeleri, metinde geçen her bir grubun yaptığı işin temel niteliğini, yani o işin özünü en doğru ve kapsayıcı şekilde ifade etmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
