"Deniz, dün akşamki yemekte o kadar mütevazı davrandı ki, hiç kimse onun ne kadar başarılı bir sporcu olduğunu anlamadı. Başarılarını anlatmaktan hep çekinir, övünmeyi sevmezdi."
Bu metinde "mütevazı" kelimesinin anlamını anlamamızı sağlayan ipucu hangi cümlede verilmiştir?
A) Deniz, dün akşamki yemekte o kadar mütevazı davrandı.
B) Hiç kimse onun ne kadar başarılı bir sporcu olduğunu anlamadı.
C) Başarılarını anlatmaktan hep çekinir, övünmeyi sevmezdi.
D) Dün akşamki yemekte.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, bir metinde geçen "mütevazı" kelimesinin anlamını anlamamızı sağlayan ipucunu bulmamız isteniyor. Kelimelerin anlamlarını bazen doğrudan tanımlarından değil, içinde bulundukları cümlelerden veya metnin genel akışından çıkarabiliriz. İşte bu beceriye bağlamdan anlam çıkarma diyoruz.
- Öncelikle metni dikkatlice okuyalım: "Deniz, dün akşamki yemekte o kadar mütevazı davrandı ki, hiç kimse onun ne kadar başarılı bir sporcu olduğunu anlamadı. Başarılarını anlatmaktan hep çekinir, övünmeyi sevmezdi."
- Şimdi "mütevazı" kelimesinin geçtiği ilk cümleye bakalım: "Deniz, dün akşamki yemekte o kadar mütevazı davrandı ki, hiç kimse onun ne kadar başarılı bir sporcu olduğunu anlamadı." Bu cümle bize Deniz'in nasıl davrandığını söylüyor ama "mütevazı" kelimesinin tam olarak ne anlama geldiğini henüz açıklamıyor. Sadece bir davranış biçimi olduğunu anlıyoruz.
- İkinci cümleye geçelim: "Başarılarını anlatmaktan hep çekinir, övünmeyi sevmezdi." İşte bu cümle, Deniz'in "mütevazı" davranışının somut örneklerini veriyor. Eğer bir kişi başarılarını anlatmaktan çekiniyor ve övünmeyi sevmiyorsa, bu onun nasıl bir karaktere sahip olduğunu gösterir? Tam da "mütevazı" bir karaktere! Bu cümle, "mütevazı" kelimesinin anlamını bize açıklayan, onu somutlaştıran bir ipucudur.
- Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Deniz, dün akşamki yemekte o kadar mütevazı davrandı. Bu cümle, "mütevazı" kelimesini kullanıyor ama anlamını açıklamıyor.
- B) Hiç kimse onun ne kadar başarılı bir sporcu olduğunu anlamadı. Bu cümle, Deniz'in mütevazı davranmasının bir sonucunu belirtiyor. Yani mütevazı olduğu için başarıları anlaşılamamış, ama mütevazılığın ne olduğunu doğrudan açıklamıyor.
- C) Başarılarını anlatmaktan hep çekinir, övünmeyi sevmezdi. Bu cümle, Deniz'in "mütevazı" olmasının ne anlama geldiğini, yani nasıl davrandığını doğrudan açıklıyor. Başarılarını gizlemesi ve övünmemesi, mütevazılığın temel özellikleridir. Bu nedenle, "mütevazı" kelimesinin anlamını anlamamızı sağlayan en güçlü ipucu bu cümledir.
- D) Dün akşamki yemekte. Bu sadece olayın geçtiği zamanı belirtiyor ve "mütevazı" kelimesinin anlamıyla ilgili herhangi bir ipucu vermiyor.
Gördüğünüz gibi, metindeki ikinci cümle, Deniz'in mütevazı davranışının ne anlama geldiğini bize çok net bir şekilde gösteriyor. Bu cümle sayesinde "mütevazı" kelimesinin, kişinin başarılarıyla övünmeyen, alçakgönüllü bir yapıda olduğunu ifade ettiğini anlıyoruz.
Cevap C seçeneğidir.
