"Çevre kirliliği, günümüzün en büyük sorunlarından biridir. İnsan faaliyetleri sonucunda havaya, suya ve toprağa karışan zararlı maddeler, ekosistemi olumsuz etkiler. Bu durum, sadece hayvanların yaşamını değil, aynı zamanda insan sağlığını da tehdit eder. Bilim insanları, bu kirliliğin önüne geçmek için acil önlemler alınması gerektiğini sürekli vurgular. Örneğin, fosil yakıtların kullanımı azaltılmalı, geri dönüşüm teşvik edilmeli ve yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelinmelidir. Tüm bunlar, temiz bir gelecek için atılması gereken adımlardır."
Bu metinde yazarın başvurduğu düşünceyi geliştirme yollarının birbirleriyle ve metinle ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Tanımlama, çevre kirliliğinin ne olduğunu açıklayarak metnin temelini oluşturur.
B) Örneklendirme, çevre kirliliğine karşı alınacak önlemleri somutlaştırır.
C) Tanık gösterme, bilim insanlarının görüşleriyle konuya güvenilirlik katar.
D) Karşılaştırma, çevre kirliliğinin farklı türleri arasındaki benzerlikleri vurgular.
Sevgili öğrenciler, bu soruda bir metinde kullanılan düşünceyi geliştirme yollarını analiz etmemiz ve hangi seçenekteki ifadenin metinle uyuşmadığını bulmamız isteniyor. Hadi metni ve seçenekleri adım adım inceleyelim:
- Metni Anlama: Metin, çevre kirliliğinin ne olduğunu, nedenlerini (insan faaliyetleri, zararlı maddeler), sonuçlarını (ekosistem, hayvan ve insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkiler) ve çözüm önerilerini (fosil yakıtları azaltma, geri dönüşüm, yenilenebilir enerji) ele alıyor. Ayrıca bilim insanlarının bu konudaki uyarılarına da değiniyor.
- Düşünceyi Geliştirme Yolları Nelerdir? Bir yazarın düşüncelerini daha etkili ve anlaşılır kılmak için kullandığı yöntemlerdir. Başlıcaları; tanımlama, örneklendirme, karşılaştırma, tanık gösterme, sayısal verilerden yararlanma, benzetme gibi yollardır.
- Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Tanımlama, çevre kirliliğinin ne olduğunu açıklayarak metnin temelini oluşturur.
- Metnin ilk cümlesi: "Çevre kirliliği, günümüzün en büyük sorunlarından biridir. İnsan faaliyetleri sonucunda havaya, suya ve toprağa karışan zararlı maddeler, ekosistemi olumsuz etkiler." Bu ifade, çevre kirliliğinin ne olduğunu açıklayarak bir tanımlama yapmaktadır. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
- B) Örneklendirme, çevre kirliliğine karşı alınacak önlemleri somutlaştırır.
- Metinde "Örneğin, fosil yakıtların kullanımı azaltılmalı, geri dönüşüm teşvik edilmeli ve yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelinmelidir." ifadesi yer almaktadır. "Örneğin" kelimesiyle başlayan bu kısım, çevre kirliliğine karşı alınabilecek somut önlemleri örneklerle açıklamaktadır. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
- C) Tanık gösterme, bilim insanlarının görüşleriyle konuya güvenilirlik katar.
- Metinde "Bilim insanları, bu kirliliğin önüne geçmek için acil önlemler alınması gerektiğini sürekli vurgular." cümlesi bulunmaktadır. Yazar, kendi görüşünü desteklemek ve konuya inandırıcılık katmak için alanında uzman olan "bilim insanlarının" görüşlerine başvurmuştur. Bu, bir tür tanık göstermedir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
- D) Karşılaştırma, çevre kirliliğinin farklı türleri arasındaki benzerlikleri vurgular.
- Metinde "havaya, suya ve toprağa karışan zararlı maddeler" denilerek kirliliğin farklı ortamları belirtilmiştir. Ancak metin, bu farklı kirlilik türlerini (hava kirliliği, su kirliliği, toprak kirliliği) birbirleriyle karşılaştırarak aralarındaki benzerlikleri veya farklılıkları vurgulamamıştır. Sadece genel bir sorun olarak ele almıştır. Metinde herhangi bir karşılaştırma yapılmamıştır. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır.
Bu analizler sonucunda, metinde karşılaştırma düşünceyi geliştirme yolunun kullanılmadığını görüyoruz.
Cevap D seçeneğidir.
